Neng Rong* | Nguyên Từ dịch Việt: Những hiểu lầm thông thường về Phật giáo | Bài 4: Hiểu lầm từ nguồn gốc

Nguyện hồi hướng công đức Cố Huynh Trưởng
Nguyên Từ Nguyễn Đức Thương (1934 – 2023),
Nguyên Ủy Viên Giáo Dục Ban Hướng Dẫn GĐPTVN Trên Thế Giới;
Nguyên Ủy Viên Nghiên Huấn Ban Hướng Dẫn Trung Ương GĐPTVN.

Tiếp theo phần 1 | Phần 2 | Phần 3

2. Hiểu lầm từ nguồn gốc

Đạo Phật có nguồn gốc từ Ấn Độ. Phong tục ở đó khác với phong tục truyền thống của Trung Quốc. Ví dụ, sự hiểu biết về khía cạnh xuất gia và ăn chay là khác nhau.

a) Xuất gia (Lễ xuất gia)

Xuất gia là một phong tục trong Phật giáo Ấn Độ. Trong xã hội Trung Quốc, đặc biệt là các nhà Nho, có rất nhiều hiểu lầm về điều này.

Ở Trung Quốc, chúng ta luôn nghe nói rằng, nếu mọi người thực hành lời dạy của Đức Phật, thì thế gian này sẽ bị diệt vong. Tại sao nó như vậy? Bởi vì tất cả mọi người sẽ trở thành tăng, ni (độc thân). Sẽ không có vợ chồng, không có con trai và con gái. Làm thế nào sau đó xã hội có thể tồn tại?

Đây là một hiểu lầm rất nghiêm trọng. Có một ví dụ: Giáo viên dạy học sinh. Liệu họ có khuyến khích mọi người trở thành giáo viên, và do đó phát triển một thế giới giáo viên? Ở Philippines, không có nhiều hiểu lầm về điều này vì ở đâu cũng có các Cha và các Sơ. Họ cũng đã tuyên khấn, nhưng họ chỉ là thiểu số trong số những người Công giáo. Không phải người Công giáo nào cũng phải là Cha hay Sơ.

Đối với người Phật tử, có người xuất gia và người tu tại gia. Người ta có thể thực hành Phật giáo bằng cách xuất gia, hoặc như một cư sĩ. Người ta có thể thực hành để chấm dứt vòng sinh tử bằng cách xuất gia, và cũng có thể đạt được mục đích tương tự bằng cách thực hành tại nhà. Phật tử không nhất thiết phải từ bỏ chính mình. Cũng không đúng nếu nói rằng nếu tất cả mọi người đều theo đạo Phật thì thế giới loài người sẽ tuyệt chủng. Câu hỏi bây giờ sẽ là, nếu một người có thể đạt được mục đích chấm dứt vòng luân hồi sinh tử bằng cách tu tập như một cư sĩ hoặc xuất gia, thì tại sao người ta phải xuất gia? Điều này là do, để thúc đẩy và khuyến khích sự truyền thừa Phật giáo, ai đó phải chịu trách nhiệm. Người đảm nhận tốt nhất trách nhiệm này sẽ là các tăng ni xuất gia, vì họ không có trách nhiệm gia đình và không tham gia vào các nhiệm vụ công việc khác. Do đó, họ có thể tập trung nhiều hơn vào việc thực hành và truyền bá Phật giáo. Để duy trì sự tồn tại và phát triển của Phật giáo trên thế giới này, chúng ta cần những thành phần này chịu trách nhiệm. Đây cũng là lý do hình thành Tăng đoàn, cộng đồng của những người xuất gia.

Công đức của việc xuất gia lớn như thế nào? Công đức xuất gia rất lớn. Tuy nhiên, những người không thể buông bỏ không nên ép buộc mình làm như vậy. Xuất gia mà không tu tập đúng theo lời Phật dạy, thì tệ hơn người tại gia. Trèo càng cao, ngã càng nặng. Công đức của sự từ bỏ bản thân là rất lớn, nhưng nếu bất cẩn, người ta sẽ còn suy sụp hơn nữa. Người ta nên phát tâm một cách chân thành, siêng năng tu tập và hy sinh bản thân cho Phật giáo. Thế thì từ bỏ sẽ có giá trị. Tăng già (Tăng ni xuất gia) là thành viên trung tâm của Phật giáo, là lực lượng chính trong động lực của Phật giáo.

Tập tục không kết hôn cũng có thể được tìm thấy trong các tôn giáo phương Tây. Nhiều nhà khoa học, triết học cũng sống độc thân để không bị vướng bận chuyện gia đình, từ đó chuyên tâm học hành, cống hiến nhiều hơn cho sự phát triển của khoa học, triết học.

Một số người muốn từ bỏ ngay sau khi họ bắt đầu thực hành. Họ nghĩ rằng để thực hành giáo lý của Đức Phật, người ta phải xuất gia. Điều này là không đúng và có thể khiến những người khác ngại ngần, không dám dấn thân vào thực hành Phật pháp. Cách suy nghĩ này – rằng người ta phải từ bỏ để thực hành lời dạy của Đức Phật, là suy nghĩ mà tất cả chúng ta nên tránh. Người ta nên nhận ra rằng không dễ từ bỏ. Trước hết phải tu tập để trở thành một người cư sĩ tốt, tu tập vì Pháp, làm lợi ích cho mình và cho người. Nếu có thể phát tâm rộng rãi và chân thành, giao duyên xuất gia, đóng góp cho đạo Phật trước rồi mới quyết định xuất gia, thì sẽ tốt hơn cho chính mình, đồng thời sẽ không gây ảnh hưởng xấu cho xã hội.

Về việc xuất gia, ở đây có hai điểm cần nói:

a) Có người thấy chùa chiền rộng rãi, trang nghiêm, tịch mịch, đẹp đẽ, nên sinh lòng ngưỡng mộ muốn xuất gia. Họ nghĩ rằng các tăng ni sống trong đó chỉ chờ nhận đồ cúng dường của các tín đồ và hưởng thụ. Họ không cần phải làm bất kỳ công việc. Những thành ngữ như “mặt trời có lên đến ba thước cũng không chịu thức dậy”, hay “không thể so sánh với sự tự của tăng ni do, dù là nửa ngày” cho thấy sự hiểu lầm của quần chúng nói chung.

Họ không biết rằng tăng ni có trách nhiệm riêng, cần phải cố gắng phấn đấu. Khi tự mình tu tập, họ phải “tinh tấn công phu trước và sau nửa đêm”; và về bổn phận đối với tín đồ, họ đi khắp nơi để thuyết giảng giáo lý của Đức Phật. Họ sống một cuộc đời đơn giản và chăm chỉ, phấn đấu vì lợi ích của Phật giáo và tất cả chúng sinh, lợi ích cho nhau. Đây là một cái gì đó rất tuyệt vời. Vì vậy, họ được gọi là Tăng Bảo. Họ không chỉ ngồi đó chờ tín chúng cúng dường, chờ đợi những thứ đã sẵn sàng và không bao giờ làm gì cả. Có thể do có quá nhiều tăng ni không làm tròn trách nhiệm nên dẫn đến sự hiểu lầm này.

Một số người chống báng Phật giáo nói rằng các tăng ni không làm gì cả, họ là những kẻ ăn bám của xã hội và vô dụng. Những người này không biết rằng một người không nhất thiết phải tham gia vào thành phần lao động nông nghiệp hoặc kinh doanh để được coi là có năng suất. Nếu đúng như vậy thì những người chọn làm giáo viên, phóng viên hay các nghề khác cũng được coi là người tiêu dùng sản phẩm của xã hội?

Nói rằng tăng ni không có gì để làm là không đúng. Họ có một cuộc sống đơn giản và chăm chỉ và phấn đấu siêng năng hàng ngày. Những việc họ làm, ngoài lợi ích cho bản thân, còn là dạy người khác làm điều thiện, đề cao giá trị đạo đức và thực hành, để nhân cách của người mộ đạo được hoàn thiện, đưa họ đến chỗ chấm dứt vòng sinh tử luân hồi. Họ mang lại lợi ích to lớn cho mọi người trên thế gian. Vì vậy, làm thế nào chúng ta có thể nói rằng họ là những kẻ ăn bám không làm gì?

Tăng Ni là tôn sư trọng đạo. Họ là những nhà giáo dục sâu sắc và đáng kính trọng. Như vậy, câu nói của những người thiếu hiểu biết về đạo Phật rằng tăng ni không ra gì và là những kẻ ăn bám làm lãng phí tiền của xã hội là hoàn toàn sai lầm. Một người thực sự sống đời xuất gia thực ra không tự do, họ không chỉ là những kẻ tiêu thụ mà đang bận rộn trả ơn tất cả chúng sinh bất cứ khi nào họ có thể.

b) Phật giáo nhấn mạnh việc ăn chay. Vì vậy, có người cho rằng tu theo đạo Phật thì phải ăn chay. Những người không thể ngừng ăn thịt hiểu lầm rằng họ chưa sẵn sàng để bắt đầu tìm hiểu về Phật giáo. Nếu chúng ta quan sát các Phật tử ở Nhật Bản, Tích Lan, Thái Lan hay Tây Tạng và Mông Cổ, không nói đến các tín đồ tại gia, chúng ta thấy ngay cả các tăng ni cũng có thịt trong chế độ ăn của họ. Bạn có thể nói rằng họ không thực hành lời dạy của Đức Phật không? Họ không phải là Phật tử?

Đừng nghĩ rằng phải ăn chay mới học được giáo lý của Đức Phật và không ăn chay được thì không thể thực hành đạo Phật. Thực tập Phật giáo và ăn chay không giống nhau. Có người theo đạo Phật, không tìm hiểu nhiều về giáo lý mà chỉ biết ăn chay trường. Điều này gây ra sự không hài lòng giữa các thành viên trong gia đình. Họ cảm thấy ăn chay quá rắc rối.

Trên thực tế, một người đang thực hành lời dạy của Đức Phật nên: – sau khi trở thành một Phật tử – trước tiên hãy hiểu lời dạy của Đức Phật và hành xử theo lời dạy đó trong cả gia đình và xã hội. Thanh lọc hành vi và tâm trí của một người, để các thành viên trong gia đình cảm thấy rằng một người đã thay đổi tốt hơn nên là mục tiêu. Nếu trước khi trở thành Phật tử, người ta còn tham lam, sân hận, thiếu tinh thần trách nhiệm và lòng từ; và sau khi thực hành lời Phật dạy, người ta bớt tham lam, bớt hoang tưởng và quan tâm đến người khác nhiều hơn với tinh thần trách nhiệm cao hơn, thì các thành viên trong gia đình sẽ thấy được lợi ích của việc thực hành lời Phật dạy. Lúc đó muốn ăn chay thì người trong nhà cũng không phản đối. Trên thực tế, họ cũng có thể được khuyến khích có thiện cảm với những chúng sinh khác và theo một người ăn chay. Nếu sau khi thành Phật mà chỉ biết ăn chay mà không tìm hiểu người khác thì chắc chắn sẽ gặp trở ngại và gây hiểu lầm.

Mặc dù người Phật tử không nhất thiết phải ăn chay, nhưng đó là một hành vi đạo đức tốt trong Phật giáo và là điều cần được phát huy. Lời dạy của Đức Phật nói rằng trở thành một người ăn chay sẽ nuôi dưỡng lòng từ bi của một người. Bằng cách không làm tổn hại đến sự sống của chúng sinh khác, không ăn thịt của những loài động vật khác, chúng ta sẽ giảm bớt nghiệp sát sinh và tăng cường sự cảm thông của chúng ta đối với những đau khổ của Nhân loại. Phật giáo Đại thừa chủ trương thực hành ăn chay, và cho rằng ăn chay có công đức lớn trong việc nuôi dưỡng tâm từ bi. Nếu ăn chay mà không trưởng dưỡng tâm từ bi thì đó chỉ là thực hành không sát sinh một cách bi quan.

Từ quan điểm của Pháp thế gian, lợi ích của việc ăn chay là rất lớn. Nó kinh tế hơn, dinh dưỡng cao và có thể làm giảm bệnh tật. Trên thế giới hiện nay đã có những tổ chức ăn chay quốc tế. Tất cả những ai thích ăn chay có thể tham gia cùng họ. Như vậy có thể thấy ăn chay là tốt. Và là người Phật tử đề cao lòng từ bi, chúng ta nên ủng hộ việc thực hành nhiều hơn cho người khác. Tuy nhiên, có một điều cần lưu ý rằng, không nên cho rằng người Phật tử phải ăn chay trường. Mỗi khi gặp Phật tử, có người hỏi: ăn chay chưa? Tại sao bạn vẫn không ăn chay sau khi thực hành lời Phật dạy lâu như vậy? Điều này sẽ khiến một số người ái ngại. Coi việc tu tập Phật giáo và ăn chay như nhau trên thực tế sẽ cản trở sự truyền bá Phật giáo.

(6) Common Buddhist Misunderstandings 

* Translated by Neng Rong, edited by Mick Kiddle, proofread by Neng Rong. (19-6-1995)

2. Misunderstanding that arises from the system

Buddhism originated from India. Its custom were different from the traditional customs of China. For example, the understanding of the aspects of renunciation and vegetarianism were different.

a) To renounce (To take the vows of a monk or nun)

To renounce is a custom in Indian Buddhism. In Chinese society, especially for the Confucianists, there are a lot of misunderstandings about this.

In China, we always hear that, if everyone practised the teaching of the Buddha, then this world would become extinct. Why is it so? Because everyone would become monks or nuns (celibate). There would be no husband and wife, nor son and daughter. How then could society survive?

This is a very serious misunderstanding. There is an example: The teachers teach the students. Will they encourage everyone to be a teacher, and therefore develop a world of teachers? In the Philippines, there is not much misunderstanding about this because there are Fathers and Sisters everywhere. They have also taken vows, but they are only the minority among the Catholics. Not all Catholics must be a Father or Sister.

For the Buddhists, there are the renounced ones and the lay people. One can practise Buddhism by renouncing, or as a lay person. One can practise in order to end the cycle of life and death by renouncing, and can also achieve the same aim by practising at home. It is not necessary for Buddhists renounce themselves. It is also not true that if everyone became a Buddhist, the world of the humans would become extinct. The question now will be, if one can attain the aim of ending the cycle of life and death by either practising as a lay person or as renounced follower, then why must one to renounce? This is because, in order to promote and encourage the spread of Buddhism, someone has to take the responsibility. The best person to take charge of this responsibility will be the renounced monks or nuns, as they do not have family responsibilities and are not involved in other work duties. Hence, they can concentrate more on their practice and the spreading of Buddhism. In order to prolong the existence of Buddhism in this world, we need these type of people to take responsibility. This is also the reason for the formation of the Sangha, the community of renounced ones.

How great is the merit of renouncing? The merit of renunciation is very great. However, those who cannot renounce should not force themselves to do so. If one cannot practise in line with the teaching of the Buddha after renouncing, it is worse then a lay follower. The higher one climbs, the worse will one fall. The merit of renouncing oneself is great, but if one is careless, one will deteriorate even more. One should develop one’s mind sincerely, practise diligently and sacrifice oneself for Buddhism. Then renunciation will be worthwhile. The Sangha (the renounced monks or nuns) are the centre members of Buddhism, they are the main force in the motivation of Buddhism.

The practice of not getting married can also be found in the Western religions. A lot of scientists and philosophers also remain single so that they will not be disturbed by the matters in the family, and hence they can concentrate more on their studies and contribute more to the development of science and philosophy.

The practice of renunciation in Buddhism is to get rid of one’s worldly attachment, and hence concentrate more on Buddhism. To renounce is an act of a great person, thus, one must put in extra effort. If one renounces without proper understanding, or without pure aims, one will not gain any benefit but will obstruct the development of Buddhism.

Some people want to renounce just after they begin to practice. They think that in order to practice the teaching of the Buddha, one must renounce. This is not correct and may frighten away the others from stepping into the practice of Buddhism. This kind of thought — that one must renounce in order to practice the Buddha’s teaching, is the thought that all of us should avoid. One should recognise that it is not easy to renounce. One should first practise to be a good lay follower, practise for the sake of the Dharma, benefitting oneself and others. If one can develop one’s mind greatly and sincerely, practise the renounced way, contribute to Buddhism first before one decides to renounce, it will be better for oneself and at the same time will not create any unpleasant influence to the society.

With regards to renunciation, there are two points to mention here:

a) Some people observe the spaciousness, majestic appearance, quietness and beauty of the temples and monasteries, and this arouses their admiration to be renounced. They think that the monks and nuns who live inside there are just waiting for the offerings of the devotees and enjoying themselves. They do not need to do any work. The idioms such as “do not wake up even when the sun has risen up to three metre high”, or “cannot compare with even half-a-day’s freedom of the monk or nun” show the misunderstandings among the general people.

They do not know that the monks and nuns have their own responsibilities, they need to strive hard. When they are practising themselves, they have to “practice diligently before and after midnight”; and in terms of their duty to the devotees, they should go around to preach the teaching of the Buddha. They lead a simple and hard life, striving for the benefit of Buddhism and all beings, benefitting one and another. This is something very great. Thus, they are called the Gem of Sangha. They are not just sitting there waiting for the devotees offerings, waiting for things which are ready and never do anything. May be it is because of too many monks or nuns who are not fulfilling their responsibilities that leads to this misunderstanding.

Some people who are against Buddhism say that the monks and nuns do nothing, they are parasites of society and are useless. These people do not know that it is not necessary for one to be engaged in the work force of agriculture or business in order to be considered productive. If it is so, then are people who choose to be teacher, reporter or other occupations also considered as the consumers of society’s output too?

It is not right to say that the monks or nuns have nothing to do. They lead a simple and hard life and striving diligently everyday. The things that they do, besides benefitting themselves, is to teach others to do good, to emphasise moral values and practices, so that the personality of the devotees can be improved, leading them to the end of the cycle of life and death. They bring great benefit to the people in the world. Thus, how can we say that they are the parasites that are doing nothing?

The monks and nuns are religious teachers. They are profound and respectful educators. Thus, the saying of those who have no understanding on Buddhism, that the monks and nuns are doing nothing and are the parasites wasting society’s money are in fact wrong. A person who really leads a renounced life is in fact not free, they are not mere consumers but are busily repaying their gratitude to all living beings whenever they can.

b) Chinese Buddhism emphasises a vegetarian diet. Thus, some people thought that one who practises Buddhism must be a vegetarian. People who cannot stop eating meat misunderstood that they are not ready to start to learn about Buddhism. If we look around at the Buddhists in Japan, Sri Lanka, Thailand or Tibet and Mongolia, not to mention the lay followers, we find even the monks and nuns have meat in their diet. Can you say that they are not practicing the Buddha’s teaching? They are not Buddhists?

Do not think that one must be a vegetarian in order to learn about the teaching of the Buddha and that one cannot practise Buddhism if one cannot be a vegetarian. To practice Buddhism and be a vegetarian are not the same thing. Some people who become a Buddhist, do not learn much about the teachings but only know how to be a vegetarian. This causes unhappiness among the members of the family. They feel that it is too troublesome to be a vegetarian.

In fact one who is practising the teaching of the Buddha should: – after becoming a Buddhist – first understand the teaching of the Buddha and behave according to the teaching in both the family and the society. Purifying one’s conduct and mind, so that the members of the family feel that one has changed for the better should be the goal. If before becoming a Buddhist, one was greedy, has strong hatred and lacked of a sense of responsibility and loving kindness; and after practising the Buddha’s teaching, one becomes less greedy, less paranoid and shows more care to the others with a stronger sense of responsibility, then the members of the family would see the benefit of practising the Buddha’s teaching. At that time, if one wants to be a vegetarian, the family members would not object to it. In fact, they may also be encouraged to have sympathy towards other living beings and follow one to be a vegetarian. If one only knows to be a vegetarian after becoming a Buddhist and does not learn about others, one will surely encounter obstacles and cause misunderstanding.

Although it is not necessary for a Buddhist to be vegetarian, it is a good moral conduct in the Chinese Buddhism and is something that should be promoted. The teaching of the Buddha says that becoming a vegetarian will cultivate one’s loving kindness and compassion. By not harming the life of other living beings, not eating the meat of the other animals one will reduce one’s karma of killing and strengthen one’s sympathy towards the sufferings of Mankind. Mahayana Buddhism advocates the practice of vegetarianism, and says that to be a vegetarian has great merits in cultivating one’s mind of loving kindness and compassion. If one becomes a vegetarian but does not cultivate the mind of loving kindness and compassion, it is only a practice of no killing in a pessimistic way. 

From the view point of the worldly Dharma, the benefit of becoming a vegetarian is very great. It is more economical, highly nutritious and may reduce illness. In the world at present, there are international vegetarian organisations. Everyone who likes to be a vegetarian may join them. Thus, it can be seen that it is good to be a vegetarian. And as Buddhist who emphasises compassion, we should advocate the practice more to others. However, one thing to note is that, do not claim that a Buddhist must be a vegetarian. Whenever meeting with a Buddhist, some will ask: have you become a vegetarian? Why are you still not a vegetarian after practising the Buddha’s teaching for so long? This will frighten some people away. To regard practising Buddhism and becoming a vegetarian as the same will in fact obstruct the spreading of Buddhism.