Sen Trắng Hoa Kỳ 
Thu về, vườn Lam trên mảnh đất tha phương thưa dần bóng người gieo hạt. Một thế hệ Anh Chị trưởng bối của Gia Đình Phật Tử Việt Nam tại Hoa Kỳ lặng lẽ bước qua con dốc đời. Người còn hiện diện thì tóc đã pha sương, bước chân đã khó. Người khuất bóng để lại một chỗ ngồi mà mỗi dịp hội ngộ, anh chị em vẫn vô thức nhìn về.
Nửa thế kỷ, tưởng dài trong niên biểu mà lại ngắn đến nao lòng, khi đo bằng những lần còn được nghe một giọng nói thân quen.
Mới đó, quý Anh Chị còn đứng giữa sân chùa, chỉnh nghiêm hàng ngũ, nhắc một lời nguyện, hay cúi xuống buộc lại chiếc nơ xanh cho đàn em. Nay, tên người được xướng lên trong lễ tưởng niệm. Cả một thời sơ lập bỗng trở về giữa khói hương.
Thuở ấy quê hương còn đau trong ký ức, sinh kế chưa yên nơi đất lạ. Quý Anh Chị đã gầy dựng vườn Lam bằng những giờ nghỉ hiếm hoi, bằng đồng lương chắt chiu, bao chuyến vượt đường trường sau một tuần lao nhọc. Giữa bao điều phải bắt kịp để sống nơi xứ người, Anh chị của chúng ta vẫn gìn giữ một tiếng chào Tinh tấn, một bài ca Sen Trắng, một vòng tròn cho tuổi nhỏ thân ái, để mái chùa hải ngoại có thêm tiếng trẻ, một em bé tìm được bạn đồng hành, một gia đình Việt tìm ra nơi nương tựa tinh thần… Bao việc bình dị ấy, qua tháng năm đã kết thành nền móng.
Bấy giờ, trước khi thành lịch sử 50 năm của một tổ chức, công hạnh của quý Anh Chị đã là nơi chốn cho một thế hệ áo Lam được lớn lên.
Song, người gieo hạt lại ít khi đứng lại đếm mùa hoa. Quý Anh Chị đi qua những năm tháng dựng xây, lòng hướng về đàn em nhiều hơn tên tuổi của mình. Áo Lam sờn vai, trang giáo án ngả màu, cuốn sổ tay mang nét chữ đã run run theo tuổi tác… Những dấu tích ấy lưu giữ một đời phụng sự mà giấy mực khó ghi cho trọn. Trong đó có sự nhẫn nại trước một em chậm tiến, sự nghiêm cẩn trước điều sai, sự bao dung khi người trẻ vấp ngã. Đạo lý được trao bằng thân giáo. Truyền thống bén rễ bởi từng có những con người bền lòng giữ gìn lý tưởng ban đầu.
Giờ đây, khi hàng trưởng bối thưa dần, điều khiến lòng se lại còn là sự hao hụt của một ký ức tập thể sống động. Một người ra đi mang theo âm sắc của buổi đầu, những câu chuyện chưa kịp kể, những căn nguyên chưa kịp giãi bày. Trang sử có thể ghi ngày thành lập một đơn vị, nhưng ai sẽ kể cho chúng ta nghe buổi chiều đầu tiên chỉ vài em đến sinh hoạt? Ai còn nhớ người đã mở cửa, người đã đợi đến cuối giờ, người âm thầm lo liệu để tuần sau vòng tròn vẫn được mở rộng? Lịch sử Áo Lam ấp ủ trong những điều nhỏ bé ấy. Để chìm vào quên lãng là để một phần cội nguồn mất dấu.
Vì vậy mong sao lòng kính ngưỡng tiền bối cần được gửi vào những chăm sóc ân cần. Một cuộc thăm hỏi khi quý Anh Chị còn nghe được, một lời tri ân khi quý Anh Chị còn có thể mỉm cười, một buổi ngồi lại để người trẻ được hỏi và người già được thong thả kể. Đừng chờ hương trầm nghi ngút mới tìm lời xứng đáng. Đừng để lòng biết ơn chỉ đến kịp trước một di ảnh. Đạo tình sâu nhất là biết quý sự hiện diện của nhau khi còn có thể cùng ngồi dưới một mái chùa.
Rồi người đến sau phải nhận lấy phần việc của mình. Thừa tự một vườn Lam là tiếp tục tưới tẩm, hiểu đất, hiểu mùa, biết chăm một mầm non đang yếu. Gia bảo quý Anh Chị trao lại nằm trong phẩm cách phụng sự đó là làm việc bền lòng, giữ lời ngay thẳng, thương đàn em bằng trách nhiệm, đối đãi đồng sự bằng sự kính trọng. Những phẩm cách ấy cần được nuôi dưỡng thành năng lực đào luyện của hôm nay. Mỗi thế hệ phải học cách dẫn dắt tuổi trẻ trong hoàn cảnh của mình, đồng thời gìn giữ tâm nguyện đã đưa những người đi trước lên đường.
Vườn Lam từng trải qua gió bụi, lòng người cũng từng mang những vết thương. Trước hàng trưởng bối ngày một thưa, mong chúng ta đủ trầm tĩnh để nhìn nhau bằng cả một đời công hạnh, đủ bao dung để lắng nghe phần tâm sự còn khuất sau những bất đồng. Năm tháng chẳng đợi chúng ta thu xếp xong những điều ngăn cách. Một lời hỏi thăm chân thành, một lần tìm đến nhau, đôi khi đã mở được lối về mà bao nhiêu lý luận vẫn chưa mở nổi. Mái đầu bạc nhắc ta rằng thời gian còn lại để thương kính nhau là hữu hạn.
Chiều thu xuống, bóng cây dài trên sân vắng. Những người gieo hạt đang dần trao lại khu vườn, trong ánh mắt còn nguyên nỗi lo cho mùa sau. Xin nghiêng lòng kính lễ thế hệ khai dựng ấy, xin gìn giữ tên người, lời dặn và những công việc còn dang dở. Mai này, khi bóng tiền bối đã xa trong mây trắng, mong giữa tiếng ca của đàn em vẫn nghe được dư âm lời nguyện ban sơ.
Vườn Lam thưa bóng người xưa. Xin người còn lại cùng nhau giữ cho đất ấm, cho gốc bền, để mùa sau sen vẫn nở.
Phật lịch 2570 – Yuma, AZ 01.10.2026
QUẢNG PHÁP Trần Minh Triết
A Legacy of Virtue and Devoted Service
The Lam Garden, Its First Tender Keepers Growing Few…
Autumn returns, and in the Lam garden on foreign soil, those who sowed its seeds are growing fewer. A generation of elder Brothers and Sisters of the Vietnamese Buddhist Youth Association in the United States quietly makes its way down the slope of life. Those still among us have silver in their hair, and walking has become difficult. Those who have departed leave an empty seat toward which, at every gathering, we still instinctively turn.
Half a century seems long in the annals of history, yet achingly brief when measured by the occasions left to hear a familiar voice.
Only yesterday, it seems, our elders were standing in a temple courtyard, bringing a formation into order, recalling a vow, or bending down to retie a blue bow for a child. Now their names are spoken at memorial services. An entire founding era suddenly returns through the incense.
In those days, the homeland still ached in memory, and livelihoods remained uncertain on unfamiliar soil. Our elder Brothers and Sisters cultivated the Lam garden with their scarce hours of rest, their carefully saved wages, and countless journeys over long distances after a week of wearying work. Amid all they had to keep pace with to live in a foreign country, they preserved the greeting “Tinh tấn”—a call to steadfast effort—a rendition of “Sen Trắng” (“White Lotus”), and a welcoming circle of friendship for the young. Thus, temples far from the homeland gained the voices of children, a child found a companion, and a Vietnamese family discovered a place of spiritual refuge… Over the years, these simple acts became a foundation.
Long before their devoted service became part of an organization’s fifty-year history, it had already given a generation in Grey shirts a place to grow.
Yet those who sow seeds seldom pause to count the seasons of bloom. Through the years of building, our elders gave more thought to the children in their care than to their own names. A Grey shirt worn at the shoulders, yellowing lesson plans, a notebook bearing handwriting made tremulous by age… These traces hold a lifetime of service that pen and paper can scarcely record in full. Within them are patience with a child whose progress is slow, principled firmness in the face of wrongdoing, and compassion when the young stumble. The teachings were passed on through lived example. Tradition took root because there were people who steadfastly upheld their founding ideals.
Now, as our elders grow fewer, what tightens the heart is also the loss of a living collective memory. Each person who departs carries away the voices of those early days, stories not yet told, and the reasons behind events not yet explained. The historical record may preserve the date a chapter was founded, but who will tell us of that first afternoon when only a few children came? Who still remembers the person who opened the door, the one who waited until the very end, the one who quietly made sure the circle could grow wider the following week? The history of the Grey shirt is held within these small things. To let them sink into oblivion is to let a part of our origins disappear.
May our reverence for our elders therefore find expression in tender, attentive care. A visit while they can still hear our voices; a word of gratitude while they can still smile; an unhurried afternoon when the young may ask and the old may tell their stories. Let us not wait until incense fills the air to find words worthy of them. Let gratitude not arrive only in time to stand before a memorial portrait. The deepest expression of our fellowship in the Dharma is to cherish one another’s presence while we can still sit together beneath a temple roof.
Then those who follow must take up their share of the work. To inherit a Lam garden is to keep tending it, to understand its soil and seasons, to know how to nurture a fragile seedling. The treasure our elders entrust to us lies in the character of their service: steadfast work, honesty in word, responsible care for the young, and respect for those who serve alongside us. These qualities must be nurtured into the capacity to guide and educate today. Each generation must learn to lead the young within the circumstances of its own time, while preserving the aspiration that first set its predecessors on their path.
The Lam garden has weathered many storms, and human hearts, too, have borne their wounds. As our elders grow fewer, may we find the composure to see one another in the light of a whole lifetime of devoted service, and the generosity to hear what remains unspoken behind our disagreements. The years will not wait for us to resolve all that keeps us apart. A sincere inquiry, a single visit, can sometimes open a way home that no amount of argument has been able to open. Silver hair reminds us that the time remaining to love and honor one another is finite.
Autumn evening descends; the trees cast long shadows across the quiet courtyard. Those who sowed the seeds are gradually entrusting the garden to others, their eyes still carrying concern for the season to come. Let us bow in heartfelt reverence to that founding generation; let us preserve their names, their counsel, and the work they have left unfinished. In years to come, when our elders have receded into the distant white clouds, may the songs of the children still carry an echo of those first vows.
The Lam garden grows quiet as its old keepers depart. May those who remain tend it together, keeping the soil warm and the roots strong, so that the lotuses may bloom again next season.
Buddhist Era 2570 – Yuma, AZ, October 1, 2026
QUẢNG PHÁP Trần Minh Triết
