Nguyên Phương Hoàng Trọng Cang: Chùm hoa Bát Chánh


Trích tuyển tập tiểu luận về Đường Hướng Giáo Dục của GĐPTVN tại HK – Hoa Đàm thực hiện, 2015

Năm nay năm Tân Tỵ là năm nhuận có hai tháng tư. Ngày Phật Ðản lại nhằm vào ngày Rằm Tháng Tư, nên năm nay Phật Tử chúng ta có hai ngày để tưởng niệm đến hình ảnh “Ðức Phật Hài Ðồng bước đi trên những đóa sen nở, một tay chỉ lên thiên thượng, một tay chỉ xuống thiên hạ với muôn ngàn hào quang chiếu sáng”. Hình ảnh này thật đáng trân quý vì chính là biểu tượng của câu “Thiên Thượng Thiên Hạ Duy Ngã Ðộc Tôn”. Câu này là một tiếng chuông lớn lao vang dội khắp cả ba ngàn đại thiên thế giới, tiếng chuông ngân mãi qua không gian và thời gian nhắc nhở cho chúng sinh rằng:” Trong vũ trụ trên trời dưới trời chỉ có Phật Tánh là đáng tôn quý mà thôi!”.

Thật vậy, thiên thượng là trên trời, thiên hạ là dưới trời, trên trời dưới trời là không gian và thời gian, đều là vũ trụ. Duy là chỉ có. Ngã là “Ðức Phật Hài Ðồng đang bước đi trên những đóa hoa sen nở”. Hài đồng hay hài nhi là em bé mới sinh ra, là biểu tượng cho Sư Sống. Nhưng em bé này là Phật Hài Ðồng. Nghĩa là em bé có Phật tâm, có lòng từ bi bao la. Phật Hài Ðồng này lại bước đi trên những đóa hoa sen nở. Hoa sen nở là tượng trưng cho Trí Tuệ sáng suốt, Trí Tuệ đã giác ngộ (Hoa Khai Kiến Phật). Cho nên hình ảnh ngày Phật Ðản là hình ảnh Ðức Phật Hài Ðồng bước đi trên những đóa hoa sen nở, là hình ảnh mang một ý nghĩa thật sự cao quý:” Sự sống tràn đầy tình yêu thương bao được trí tuệ sáng suốt giác ngộ nâng đỡ từng bước đi trên mọi nẻo đường đời”. Ðây cũng là ý nghĩa trọn vẹn và cao cả của chữ NGÃ trong câu “Thiên Thượng Thiên Hạ duy NGÃ độc tôn”. Ðộc là đơn độc một mình, Tôn là được tôn trọng. Ðộc tôn là một mình đáng được tôn trọng. Vì vậy câu “Thiên Thượng Thiên Hạ Duy Ngã Ðộc Tôn” có thể chuyển thành câu “Thiên Thượng Thiên Hạ Duy Phật Tánh Ðộc Tôn”. Vì là Phật Tánh tất nhiên phải bao hàm đủ cả Sự Sống, Tình Thương và Trí Tuệ.

Phật Pháp xác nhận tất cả mọi chúng sinh đều có Phật Tánh, tất nhiên mọi chúng sanh đều có Sự Sống, Tình Thương và Trí Tuệ. Vậy chúng ta còn đòi hỏi gì nữa khi chúng ta tin tưởng rằng chúng ta đã có sẵn cái “không gì quý hơn” đó. Trong vũ trụ này không còn gì quý hơn Phật Tánh! Mừng thay! Vui thay! Nhưng biết mình có sẵn Phật Tánh là một chuyện, còn sống thực tế để hiển lộ được Phật Tánh lại là một chuyện vô cùng khó khăn. Biết con đường dẫn tới mục tiêu là một vấn đề mà thực hiện được những bước đi ngay thẳng trên con đường đó cũng là một vấn đề khác.

May mắn thay cho chúng ta, chính Ðức Phật Hài Ðồng đã dày công tạo dựng cho chúng ta một Vườn Hoa Phật Pháp, trồng đủ muôn ngàn loại hoa, hoa nào cũng đầy đủ muôn ngàn hương sắc vi diệu quý báu. Chúng ta, những đoàn viên của tổ chức GÐPT, đã có nhiều dịp tham quan Vườn Hoa Phật Pháp. Thật là một điều may mắn được thưởng thức hương vị màu sắc của những cánh hoa những cụm hoa những chùm hoa trong Vườn Hoa Phật Pháp. Nhưng điều quan trọng không nên quên là chúng ta cũng có vườn hoa Tâm của chúng ta và cũng không nên quên là Vườn Hoa Tâm này cũng cần được chăm sóc thường xuyên, thường xuyên nhổ cỏ dại và thường xuyên trồng thêm hoa thay chỗ cho cỏ dại. Các giống hoa cần có để gieo trồng trong vườn hoa Tâm chính là những hạt giống từ Vườn Hoa Phật Pháp. Chúng ta đã từng tham quan Vườn Hoa Phật Pháp, từng làm quen với cụm hoa “Pháp, Vạn Pháp, Phật Pháp và Chánh Pháp”, với chùm hoa “Nhân – Duyên – Quả, Nghiệp Báo, Y Báo, Chánh Báo” v.v.. Chúng ta hãy sắp xếp thời giờ để có thì giờ nhiều hơn nữa để lần lượt tham quan thêm những khóm hoa khác. Ðôi khi có những chùm hoa khác được giới thiệu, được hướng dẫn tham quan nhưng chưa được ngắm kỹ, chưa được thưởng thức hương vị đầy đủ, chúng ta cũng nên “nghiên cứu” lại.

Thí dụ như chùm hoa “Bát Chánh” hay chùm hoa Tám Ðúng chẳng hạn. Nhiều người nhìn lại thấy loại hoa này, nhưng không nhìn thấy cả chùm hoa mà chỉ thấy lẻ tẻ từng đóa hoa rời rạc. Thích đóa hoa nào thì chọn đó mà thưởng thức thôi, chứ không biết kết chúng lại thành một chùm hoa. Tám đóa hoa trong một chùm hoa Bát Chánh được “cắm” theo thứ tự trước sau nhất định, nhưng không thể thay đổi thứ tự đó được. Ðóa hoa Chánh Kiến (thấy đúng) đứng hạng nhất, vì sự việc gì cũng phải được nhìn thấy đúng ngay hiện tại trước mắt với hiện tình, hiện trạng với nhu cầu cần phải giải quyết. Sau khi vấn đề được “Thấy Ðúng”, Chánh Tư Duy (suy nghĩ đúng) phải kế tiếp ngay chánh kiến cũng như tương lai phải kế tiếp hiện tại. Suy nghĩ đúng nhằm giải quyết đúng vấn đề đã thấy đúng. Giải quyết tức là vạch kế hoạch, vạch chương trình, đặt phương thức giải quyết. Tóm lại là suy nghĩ những gì phải làm trong tương lai. Chúng ta thấy rõ Chánh Kiến liên hệ với hiện tại, và Chánh Tư Duy liên hệ đến tương lai. Sau khi đã suy nghĩ chín chắn rồi, đóa hoa Chánh Tư Duy sẽ liên hệ với đóa hoa Chánh Ngữ để triệu tập một cuộc họp thảo luận vấn đề đã được suy nghĩ đúc kết, các kế hoạch, các chương trình, các phương thức phải được trình bày ra bằng ngôn ngữ, để mọi người tham gia phát biểu ý kiến, đề nghị, bổ sung, quyết định và phân công. Sau giai đoạn Chánh Ngữ phải là giai đoạn thi hành (hành vi tạo nghiệp) thực hiện đúng những điều đã được quyết định. Ðây là giai đoạn của đóa hoa Chánh Nghiệp. Mỗi người tùy theo phân công phân nhiệm mà thi hành đúng bổn phận của mình đã chấp nhận. Mỗi người phải ý thức được sứ mạng mà đoàn thể đã tín nhiệm giao phó và hoàn thành tốt sứ mạng đó, từ đầu chí cuối. Ðóa hoa Chánh Mạng luôn luôn kề bên đóa hoa Chánh Nghiệp để giữ đúng vai trò một hạt Bồ Ðề trong chuỗi Bồ Ðề. Vấn đề của Chánh Kiến sẽ không được thành tựu mỹ mãn nếu thiếu tỉnh thức, thiếu tự giác, tự thúc đẩy không hăng hái chu toàn từng giai đoạn giờ phút để hoàn thành tốt đẹp phần vụ của mình. Vì vậy mà đã có hoa Chánh Tinh Tấn cắm bên cạnh hoa Chánh Mạng để thúc đẩy, khuyến khích tinh thần tinh tấn. Cùng một lúc hoa Chánh Tinh Tấn liên hệ với đóa hoa thứ bảy, đóa hoa Chánh Niệm, để hoa này thầm nhắc nhở những sự việc thuộc về quá khứ, thuộc về những kinh nghiệm. Nhớ lại những thành công và thất bại trong quá khứ để hỗ trợ cho hiện tại trong việc xây dựng tương lai. Chánh Niệm tức nhớ nghĩ đúng về những ưu khuyết điểm đã có trong quá khứ để giúp cho Chánh Tinh Tấn có thêm sức thúc đẩy Chánh Mạng. Hoa Chánh Niệm chỉ là một trong tám đóa hoa của chùm hoa Bát Chánh. Có đủ bảy đóa hoa “Chánh” trên đây cũng chưa thể có được một chùm hoa tuyệt hảo. Phải có thêm đóa hoa thứ tám, tuy đứng hạng chót nhưng cũng không kém phần hương sắc, có khi còn là quan trọng nữa là khác, đó là hoa Chánh Ðịnh. Không có hoa Chánh Ðịnh nối liền Chánh Niệm và Chánh Kiến, có nghĩa là nối liền quá khứ và hiện tại thì cái Quả “thành tựu” của vấn đề do Chánh Kiến đưa ra khó mà đạt được. Chánh Ðịnh là chất keo làm cho chùm hoa tám đóa gắn liền với nhau chặt chẽ không rời rạc, sẵn sàng làm đẹp cho cuộc đời trong bất cứ vấn đề nào của Sự Sống, Tình Thương và Trí Tuệ.

Chùm Hoa Tám Ðúng nếu được gieo trồng trong vườn hoa Tâm của chúng ta sẽ giúp chúng ta giải quyết mọi vấn đề trong đời sống hàng ngày với ba điều kiện: đúng thời gian thích hợp, đúng nơi chốn thích hợp, và đúng với nguyện vọng của mọi ngưới. Mọi người đều muốn có một sức khỏe dồi dào, một tâm hồn vui vẻ nhẹ nhàng, và một trí tuệ bình tĩnh sáng suốt. Gia đình nào cũng muốn có an lạc hạnh phúc, ổn định công việc nghề nghiệp, và mỗi ngày cuộc sống mỗi thêm tươi đẹp. Nhưng vì không biết áp dụng phương thức “Tám Ðúng”, không biết thưởng thức hương vị của chùm hoa Bát Chánh để giải quyết mọi vấn đề của đời sống cá nhân, gia đình và xã hội nên cứ luẩn quẩn trong vòng đau khổ.

Nhân dịp tưởng niệm hình ảnh “Ðức Phật Hài Ðồng bước đi trên những đóa sen nở! “của ngày Phật Ðản, chúng ta hãy kết một chùm hoa “Bát Chánh” để thân tặng cho mọi người chưa có dịp tham quan Vườn Hoa Phật Pháp.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s