Sen Trắng Hoa Kỳ 
Tâm tình của “Người Huynh Trưởng Già”
Xin gửi đến các Trại sinh Huyền Trang VI
Và quý Anh Chị Em Huynh trưởng về tham dự Ngày “Hội Ngộ Tình Lam”
Kỷ niệm 75 năm Gia Đình Phật Tử Việt Nam (1951–2026)
Và 50 năm Gia Đình Phật Tử Việt Nam tại Hoa Kỳ (1976–2026)
Có những ngày trong đời người, khi đi qua rồi, chúng ta biết rằng mình sẽ không bao giờ có thể sống lại lần thứ hai. Có những cuộc gặp gỡ tưởng rằng sẽ còn nhiều lần, nhưng rồi một ngày nhìn lại, ta mới hiểu đó có thể là lần cuối. Và có những cơ hội của một đời Huynh trưởng… chỉ đến một lần.
Đối với tôi, Trại Huyền Trang VI và Ngày Hội Ngộ Tình Lam năm nay chính là một thời điểm như thế. Một bên là Huyền Trang VI – nơi những người Huynh trưởng được tuyển chọn đang bước vào một chặng đường huấn luyện quan trọng để chuẩn bị tiếp nối tổ chức. Một bên là Ngày Hội Ngộ Tình Lam – nơi những người con Áo Lam từ nhiều phương trời trở về bên nhau, cùng nhìn lại hành trình 75 năm của Gia Đình Phật Tử Việt Nam và 50 năm của Gia Đình Phật Tử Việt Nam tại Hoa Kỳ. Một bên hướng về tương lai. Một bên ngoảnh nhìn quá khứ. Nhưng thật ra, cả hai đều gặp nhau ở một nơi: Tình Lam.
Và cũng thật trớ trêu… Trong một thời điểm đặc biệt như thế, khi lòng mình tha thiết muốn trở về, thì đôi chân lại không cho phép mình trở về. Vì vậy, tôi đành ngồi đây, nơi Nam California, gửi những dòng tâm tình này về đất trại, về Ngày Hội Ngộ và về những người anh chị em mà tôi đã thương quý suốt một đời Áo Lam.
Huyền Trang VI – một hành trình của bao nỗi lo
Nhớ lại mới ngày nào, khi đọc được quyết định chiêu sinh Trại Huyền Trang VI, rồi bắt tay vào chuẩn bị cho ngày khai mạc trại, biết bao nhiêu nỗi lo toan đã hiện diện. Lúc ấy, số lượng trại sinh vẫn chưa thể biết chính xác là bao nhiêu. Người từ Minnesota. Người từ Texas. Người từ Seattle. Người từ miền Đông, miền Tây, miền Nam, miền Bắc Hoa Kỳ… Mỗi người một hoàn cảnh. Mỗi người một trình độ. Mỗi người một môi trường làm việc. Và khoảng cách tuổi tác cũng khá xa.
Và quan trọng hơn hết: Đây là Trại Huyền Trang – một trại huấn luyện Huynh trưởng cấp Liên Đoàn Trưởng. Vì vậy, chúng tôi không khỏi lo âu và trăn trở. Làm thế nào để giúp anh chị em mình vượt qua một chương trình huấn luyện với những tiêu chí và yêu cầu khá cao, khi những người về đây lại đến từ “năm châu, bốn biển”?
Ban Hướng Dẫn Gia Đình Phật Tử Việt Nam tại Hoa Kỳ có dưới tay bốn Ban Hướng Dẫn cấp Miền, với hơn hai mươi đơn vị, địa bàn hoạt động trải rộng từ Đông sang Tây, từ cực Nam lên tận cực Bắc Hoa Kỳ. Nhờ hệ thống điện toán toàn cầu, việc liên lạc, trao đổi và bàn luận ngày nay thuận tiện hơn rất nhiều. Nhưng thuận tiện không có nghĩa là không có khó khăn. Sau những buổi họp “giáp mặt”, những khác biệt, những bất đồng và mâu thuẫn vẫn không thể nào tránh khỏi. Nếu không sống lâu trong tổ chức Áo Lam, nếu không thấm nhuần tinh thần Lục Hòa, người ta rất khó vượt qua những trở ngại khách quan cũng như chủ quan để tìm đến một sự đồng thuận.
Bởi Huyền Trang không chỉ là một khóa học. Đó là một chương trình huấn luyện mang theo truyền thống, kỷ luật và nề nếp đã được hun đúc qua nhiều thế hệ. Có những lúc sự tranh luận tưởng chừng như đi vào bế tắc. Nhưng rồi, thật kỳ lạ… Một cánh cửa lại mở ra. Một điểm chung lại được tìm thấy. Những điều tưởng như không thể dung hòa lại có thể ngồi xuống với nhau. Có lẽ đó chính là một trong những điều kỳ diệu của tinh thần Huyền Trang. Và có lẽ, thành quả đáng quý nhất của tinh thần Huyền Trang chính là: vượt thoát được cái “Tôi”.
Được đứng trong Huyền Trang là một vinh dự
Và khi cái “Tôi” đã vượt qua, thì mỗi một người Huynh trưởng chúng ta đều ý thức được rằng: Sự được góp mặt trong Ban Quản Trại hay trong đội ngũ giảng huấn không phải là một niềm vinh dự, mà còn là một trách nhiệm rất lớn. Đúng vì vinh dự càng lớn thì trách nhiệm càng nặng. Bởi mỗi người trong Huyền Trang đều phải hiểu rằng mình đang đứng trước đàn em. Mỗi lời nói. Mỗi cử chỉ. Mỗi việc làm. Đều có thể trở thành một tấm gương phản chiếu tư cách của người Huynh trưởng lãnh đạo. Đó là những người đang góp phần đào tạo những thành viên sẽ tiếp tục gánh vác tổ chức Gia Đình Phật Tử Việt Nam trong tương lai.
Thật đáng buồn nếu chẳng may có một người chỉ mong có tên trong danh sách để tìm cho mình một chỗ đứng, mà không thực sự làm được điều gì cho Huyền Trang. Nhưng rất may, cho đến những dòng cuối cùng này, những suy nghĩ bi quan ấy không có cơ sở để tồn tại trong Huyền Trang VI. Điều tôi cảm nhận được vẫn là sự tận tâm, trách nhiệm và tình thương của biết bao anh chị em đã âm thầm góp sức cho kỳ trại.
Người đứng phía sau những dòng tin
Là người được Ban Quản Trại phân công phụ trách công việc Thông tin – Báo chí, tôi hiểu rằng mình có bổn phận đưa tin đến anh chị em trong suốt hành trình hướng về Huyền Trang. Vì vậy, tôi lúc nào cũng tất bật. Vừa lo hoàn thành trách nhiệm được giao, vừa cố gắng chuyển tải những thông tin chính xác, kịp thời, để anh chị em trại sinh có thể chuẩn bị tinh thần và hành trang thật tốt trước khi bước vào đất trại.
Đôi lúc, để giải tỏa bớt những lo lắng, tôi vẫn thường đùa với anh chị em: “Các Anh Chị đừng quá lo lắng. Dù sao GĐPTVN cũng là một… ‘thương hiệu’ mà!” Nói cho vui thôi. Nhưng nghĩ lại, có khi câu nói ấy cũng vô tình tạo thêm một chút áp lực. Dẫu vậy, tôi vẫn tin rằng đôi khi một chút áp lực cũng có thể trở thành động lực để anh chị em cố gắng hơn, nghiêm túc hơn và hết lòng hơn với kỳ trại.
Và rồi ngày khai khóa cũng đến
Trong thời gian chờ đợi kỳ ba kết khóa, anh chị em trại sinh đã dốc toàn tâm toàn ý cho Huyền Trang. Phật sự tại địa phương vẫn dày đặc. Nhưng giữa những khoảng thời gian ít ỏi, các anh chị vẫn cùng nhau ôn tập, chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi, chuẩn bị bài thuyết trình và sắp xếp hành trang để lên đường. Rồi ngày khai khóa cũng đến. Địa điểm được Ban Quản Trại chọn là: Chùa Kim Quang – Sacramento, Bắc California. Từ nhiều phương trời, những người con Áo Lam lần lượt lên đường.
Tôi hình dung trước mắt mình những bước chân ấy. Những bước chân háo hức. Những bước chân hồi hộp. Những bước chân mang theo bao nhiêu năm tháng huân tập để hôm nay bước qua cổng Huyền Trang. Các anh chị hãy vững tâm. Hãy bình tĩnh. Bởi những nề nếp, phong cách và tinh thần đã được huân tập trong bao năm qua chính là hành trang quý giá nhất.
Khởi bước Tâm Kim Cang – Dừng chân Thân Bát Nhã
Huyền Trang là nơi những Huynh trưởng đã kinh qua Lộc Uyển, A Dục và được tuyển chọn để bước vào một chương trình huấn luyện cao hơn về lãnh đạo, Phật học và tư cách cầm đoàn. Trong tương lai, những trại sinh hôm nay có thể sẽ trở thành những Liên Đoàn Trưởng – những người giữ một trong những trọng trách quan trọng của tổ chức. Vì vậy, Huyền Trang không chỉ truyền đạt kiến thức. Huyền Trang còn đặt trước mỗi người một câu hỏi: Ta sẽ lãnh đạo bằng cái gì? Bằng quyền hạn? Bằng kinh nghiệm? Bằng những điều mình đã từng làm?… Hay bằng một cái tâm biết buông bỏ cái “Tôi”?
Câu châm ngôn: “Khởi bước Tâm Kim Cang. Dừng chân Thân Bát Nhã.” không phải là một câu nói để trang trí. Bước qua cổng Huyền Trang phải có tâm chí kiên cường như Kim Cang. Nhưng đi hết con đường Huyền Trang lại phải biết dừng chân trong tinh thần Bát Nhã. Bởi nếu không phá chấp, chúng ta sẽ mãi loay hoay giữa: “Cái của tôi” và “cái của người”. Chúng ta sẽ mãi khư khư giữ lấy quá khứ, dù quá khứ ấy có thể đã từng vàng son nhưng không còn phù hợp với hiện tại.
Người Liên Đoàn Trưởng không phải là người chỉ tay năm ngón. Mà là người cùng bắt tay với mọi người để làm việc. Không phải “làm việc cho tổ chức”. Mà là “làm việc cùng tổ chức”. Đó chính là tinh thần Bất Nhị. Tôi và Tổ chức không còn là hai. “Chúng ta và Tổ chức là Một.” Và cao hơn nữa: “Tôi là Tổ chức.”
Hội Ngộ Tình Lam – một lần trở về với Lịch sử
Có một điều đặc biệt khiến Huyền Trang VI năm nay càng trở nên đáng nhớ. Cũng trong dịp này, Ban Hướng Dẫn Gia Đình Phật Tử Việt Nam tại Hoa Kỳ tổ chức Ngày “Hội Ngộ Tình Lam”, nhân kỷ niệm: 75 năm Gia Đình Phật Tử Việt Nam (1951–2026) và 50 năm Gia Đình Phật Tử Việt Nam tại Hoa Kỳ (1976–2026).
Bảy mươi lăm năm… Một con số đủ dài để một thế hệ sinh ra, lớn lên, phụng sự và rồi trao lại ngọn đèn cho thế hệ khác. • Năm mươi năm trên đất Hoa Kỳ… Lại là một hành trình đầy gian nan của những người Áo Lam xa quê, mang theo lý tưởng và tình thương để tiếp tục dựng xây tổ chức nơi một quê hương thứ hai.
Vì vậy, Hội Ngộ không đơn thuần là một cuộc gặp mặt. Đó là một lần trở về với lịch sử. Trở về để nhớ những người đã đi trước. Nhớ những người đã hy sinh. Nhớ những bước chân đã âm thầm đi qua. Nhớ những người hôm nay không còn đứng bên chúng ta nữa. Và cũng để tự hỏi: Chúng ta sẽ trao lại cho thế hệ mai sau điều gì?
Huyền Trang và Hội Ngộ – hai dòng sông gặp nhau
Nhìn thật kỹ, Huyền Trang VI và Ngày Hội Ngộ Tình Lam năm nay không phải là hai câu chuyện riêng biệt. Hội Ngộ để nhớ. Huyền Trang để tiếp nối. Một bên nhìn về chặng đường đã qua. Một bên chuẩn bị cho chặng đường phía trước. Một bên là những người đã đi qua. Một bên là những người đang bước tới. Nhưng giữa hai bên là một dòng chảy không bao giờ ngừng: Tình Lam.
Nếu không có những người đi trước, làm sao có những người hôm nay bước vào Huyền Trang? Và nếu không có những người hôm nay tiếp tục bước đi, thì những gì thế hệ trước đã vun bồi sẽ trao lại cho ai? Bởi vậy: Hội Ngộ là ký ức. Huyền Trang là tương lai. Và Tình Lam là nhịp cầu nối liền hai thế hệ.
Một nhiệm vụ đặc biệt – và một nỗi niềm riêng
Cũng trong dịp đặc biệt này, tôi được Ban Tổ Chức phân công một công việc mà đối với tôi vừa là vinh dự, vừa là trách nhiệm nặng lòng: Biên soạn Lịch sử Gia Đình Phật Tử Việt Nam. Một công việc tế nhị. Một công việc công phu. Và đối với một người Huynh trưởng đã đi qua nhiều năm tháng như Tâm Tường tôi, đây còn là một cơ hội để nhìn lại dấu chân của biết bao thế hệ đã đi qua con đường Áo Lam.
Có lẽ cũng chính vì vậy mà tôi càng cảm nhận sâu sắc hơn ý nghĩa của Huyền Trang VI và Ngày Hội Ngộ năm nay. Đây là một thời điểm đặc biệt. Một thời điểm mà trong một đời làm Huynh trưởng: không dễ gì có lần thứ hai.
Thế nhưng… Người Huynh Trưởng Già Tâm Tường tôi lại không về.
Tôi đã không về…
Tôi không về Huyền Trang VI. Không được đứng bên cổng trại. Không được nhìn những người trại sinh từ khắp nơi lần lượt bước vào đất trại. Không được nghe tiếng gọi nhau. Không được cùng anh chị em hát những bài ca thân ái.
Tôi cũng không về được Ngày Hội Ngộ Tình Lam. Không được gặp lại những mái đầu đã bạc theo năm tháng. Không được bắt tay những người anh chị em đã cùng mình đi qua biết bao thăng trầm. Không được ngồi bên nhau, nhắc lại những câu chuyện của một thời Áo Lam. Không được cùng mọi người cười. Không được cùng mọi người khóc. Và có lẽ điều làm tôi day dứt nhất là: Đây là một cơ hội của một đời làm Huynh trưởng. Chỉ có một lần… Và có thể là một lần duy nhất.
Tôi đã muốn về. Tôi thật sự muốn về. Nhưng… đôi chân khập khiễng này lại không chịu vâng lời mình. Đôi chân đã từng đưa tôi qua biết bao nẻo đường Phật sự. Đôi chân đã từng cùng tôi đi tìm anh em. Đi tìm đàn em. Đi tìm những người cùng mang màu áo Lam. Vậy mà hôm nay, chính đôi chân ấy lại bắt tôi phải ngồi lại… Đành chịu. Tâm Tường tôi xin… chào thua!
Một lời xin lỗi từ người Huynh Trưởng vắng mặt
Vì vậy, cho phép Tâm Tường tôi được nói một lời từ tận đáy lòng: Tôi xin lỗi. Xin lỗi Tổ chức. Xin lỗi Ban Tổ Chức. Xin lỗi quý Anh Chị Trưởng. Xin lỗi các bạn Trại sinh Huyền Trang VI. Và xin lỗi chính mình.
Xin lỗi vì trong một thời điểm đáng lẽ phải có mặt, tôi lại vắng mặt. Xin lỗi vì đã không thể cùng anh chị em chia sẻ những giờ phút thiêng liêng và đẹp đẽ ấy. Xin các Anh Chị Trưởng và các bạn Trại sinh hiểu cho Tâm Tường. Sự vắng mặt của tôi không phải vì tôi không muốn về. Mà bởi vì: Tôi muốn về quá… nhưng đôi chân không cho phép.
Nhưng Tâm Tường tôi vẫn có mặt
Thế rồi tôi chợt nghĩ: Có những cuộc hội ngộ mà người ta tham dự bằng đôi chân. Nhưng cũng có những cuộc hội ngộ mà người ta tham dự bằng trái tim. Năm nay, đôi chân tôi không thể về Kim Quang… Nhưng trái tim tôi đã về đó.
Tôi về trong từng bước chân của các trại sinh. Tôi về trong ánh mắt của những người Huynh trưởng gặp lại nhau sau bao năm xa cách. Tôi về trong tiếng hát. Trong ánh nến truyền đăng. Trong cái bắt tay. Trong vòng tay thân ái… Và trong những giọt nước mắt của giờ phút chia tay. Đôi chân tôi không về được. Nhưng tâm tôi đã về. Có lẽ đó là cách cuối cùng mà một người Huynh trưởng già như tôi có thể hiện diện giữa anh chị em trong một ngày đặc biệt như thế này.
Giây thân ái – đường tuy xa nhưng tình bao la…
Rồi cũng đến lúc phải chia tay. “Giây thân ái” cuối cùng luôn là khoảnh khắc khiến lòng người chùng xuống. “Đường tuy xa nhưng tình bao la…” “Dù cách xa ngàn dặm nhưng gần…” “Gan thép ta chia tay đừng buồn…” Những câu hát ấy không chỉ là lời tiễn biệt. Đó là một lời hứa. Lời hứa rằng dù mỗi người trở về một phương trời, trái tim Lam vẫn luôn hướng về nhau.
Huyền Trang VI rồi sẽ khép lại. Ngày Hội Ngộ rồi cũng sẽ qua. Những chiếc khăn quàng sẽ được hôm nay, không dễ gì tất cả đều đi hết một đoạn đường quá sức chông gai Minh ngày xưa có thể nào gây dựng được một tổ chức nếu không có hàng trăm, hàng ngàn Tâm Minh khác đã âm thầm đi cùng, rồi rơi rớt dọc đường trong hơn bảy mươi năm qua để trở thành những vị Hững chiếc áo trại sẽ được xếp lại. Những chiếc khăn quàng sẽ được tháo xuống. Những ngọn nến sẽ tắt; nhưng Tình Lam thì không.
Bởi có những thứ không thể nhìn thấy bằng mắt. Không thể cầm nắm bằng tay. Nhưng lại có thể đi cùng một người suốt cả cuộc đời. Đó chính là: “Tình Lam”.
Một lần trong đời – một lần để nhớ suốt đời
Tôi biết trong số hàng trăm trại sinh hôm nay, không dễ gì tất cả đều đi hết một đoạn đường quá sức chông gai của người Phật tử. Có thể chỉ còn lại mười phần trăm. Thậm chí một ngày nào đó, có thể chỉ còn lại một phần trăm. Nhưng chỉ cần còn lại một phần trăm, có lẽ cũng đã đủ.
Bởi chín mươi chín phần trăm kia đâu phải là những người vô nghĩa. Họ chính là những viên sỏi âm thầm lót đường. Không tên tuổi. Không được nhắc đến. Nhưng nếu không có những viên sỏi ấy, liệu một phần trăm còn lại có thể đi đến đích cuối cùng hay không?
Một anh Tâm Minh ngày xưa có thể nào gây dựng được một tổ chức nếu không có hàng trăm, hàng ngàn Tâm Minh khác đã âm thầm đi cùng, rồi rơi rớt dọc đường trong hơn bảy mươi năm qua để trở thành những vị Hộ pháp thầm lặng?
Vì vậy, nhân những ngày Huyền Trang VI và Hội Ngộ Tình Lam, tôi xin nhất tâm cầu nguyện: Mong cho các anh chị em trại sinh hôm nay có đủ nghị lực để đi thật xa. Mong cho những người đã rời khỏi tổ chức vẫn mang theo trong tim một phần Tình ta bỗng run lên như vừa chạm vào một giấc mơ đẹp đến được lớn lên trong tình thương, trong sự dìu dắt và trong cái đẹp của lý rừng sinh tử, ngoảnh nhìn lại con đường đã đi qua, chúng ta có thể có một tổ chức để thương, để không phụ những người Trại sinh Huyền Trang hôm nay,…
Và qua nhận thức của Tâm Tường tôi… thì những Anh Chị Áo Lam đã cùng trở về “Hội Ngộ Tình Lam” hôm nay… thì đó chính là tấm lòng, là tình thương… hay đúng hơn là “Tình Lam” mà các Anh Chị Em đã dành cho tổ chức Gia Đình Phật Tử vậy… Tâm Tường tôi xin nghiêng mình tán thán… Nhờ vậy, mà Trại Huyền Trang và Hội Ngộ Tình Lam… càng có ý nghĩa cho một sự “Truyền Thừa” của những người đi trước tiếp tục là bóng cây che mát cho những đàn em; hầu tiếp nối mãi từ thế hệ này qua thế hệ khác… không ngừng nghỉ…
Mong cho những người đã rời khỏi tổ chức vẫn mang theo trong tim một phần Tình Lam… Và mong rằng, dù chỉ còn lại một người cuối cùng, người ấy vẫn nhớ mình là một người Huynh trưởng Áo Lam.
Luyến tiếc như một giấc mơ Lam không muốn tỉnh…
Khi tất cả đã khép lại… Khi tiếng hát cuối cùng đã tan vào gió… Khi ánh nến truyền đăng chỉ còn lại một vệt sáng mỏng manh trong ký ức… Lòng ta bỗng run lên như vừa chạm vào một giấc mơ đẹp đến mức không muốn tỉnh.
Năm ngày Huyền Trang rồi sẽ qua. Ngày Hội Ngộ Tình Lam rồi cũng sẽ khép lại. Nhưng những ấn tượng đẹp về: Tình thương. Tình yêu. Tình Lam… sẽ còn ở lại.
Các Anh Chị Trưởng ơi… Sao mà thân thương quá đỗi. Gần gũi như người trong nhà. Quý mến như ruột thịt. Cao thượng như những bóng cây che mát cả một thế hệ đàn em. Các anh chị đã trải lòng mình ra, không giữ lại điều gì, chỉ mong đàn em được lớn lên trong tình thương, trong sự dìu dắt và trong cái đẹp của lý tưởng Áo Lam. Tấm lòng ấy… Thương lắm. Quý lắm.
Đến mức nói một lời cảm ơn cũng thấy không đủ. Bởi “cảm ơn” chỉ là một tiếng nói. Còn những gì các anh chị đã trao cho đàn em là: cả một đời sống, một hành trang, và một ngọn lửa.
Và rồi chúng ta sẽ chỉ còn là “Một”
Huyền Trang VI hôm nay rồi sẽ trở thành ký ức. Ngày Hội Ngộ 75 năm GĐPTVN và 50 năm GĐPTVN tại Hoa Kỳ rồi cũng sẽ trở thành lịch sử. Nhưng những gì chúng ta đã trao cho nhau sẽ không mất.
Bởi trong mỗi người chúng ta vẫn còn một ngọn lửa. Ngọn lửa đã được trao từ thế hệ này sang thế hệ khác. Và rồi sẽ đến lúc chúng ta trao lại cho những người đi sau. Khởi bước bằng Tâm Kim Cang… Dừng chân trong ánh sáng Bát Nhã.
Để rồi một ngày nào đó, khi chúng ta đứng bên bìa rừng sinh tử, ngoảnh nhìn lại con đường đã đi qua, chúng ta có thể mỉm cười và nói: Tôi đã không sống hoài một kiếp người. Bởi tôi đã từng có một đời Áo Lam. Tôi đã từng có một Tình Lam. Tôi đã từng có một tổ chức để thương, để phụng sự và để suốt đời mang theo trong tim.
Và trong tiềm thức của những người Trại sinh Huyền Trang hôm nay, trong ký ức của những người trở về Hội Ngộ hôm nay, và trong trái tim của những người Huynh trưởng đã đi qua hơn bảy mươi năm lịch sử… Gia Đình Phật Tử Việt Nam – Đạo Pháp – Dân Tộc… rồi sẽ chỉ còn là: “MỘT”.
Và nếu một ngày nào đó, các anh chị có nhớ đến một người Huynh trưởng già đã không thể về trong ngày đặc biệt ấy… Xin đừng nhớ đến sự vắng mặt của tôi. Hãy nhớ rằng: Ở đâu có Tình Lam, ở đó có Tâm Tường.
Đôi chân này có thể không còn đưa tôi đi được nữa. Nhưng trái tim của một người Huynh trưởng thì vẫn còn biết đường trở về.
“Đường tuy xa… nhưng Tình Lam bao la.”
Kính chào Tinh tấn và Đoàn kết.
Nam Cali, tháng 9 năm 2026
Người Huynh Trưởng Già
Tâm Tường – Lê Đình Cát
