Huệ Đan và Thiên Nhạn: Tâm Lãnh Cho Người Con Phật Áo Lam Trên Hành Trình Giữ Gìn Chánh Pháp
Sen Trắng Hoa Kỳ 
Đôi lời kính ngưỡng bạch: Nếu có một dòng chảy thầm lặng nhưng mạnh mẽ xuyên suốt toàn thể bài viết này, thì đó chính là bóng dáng của bậc Thượng Sư – Cố Trưởng Lão Hòa Thượng Thích Tuệ Sỹ – một vị Cao Tăng thâm nhập Phật học, thông tuệ văn hóa Đông Tây, và là một cội nguồn trí tuệ và đạo hạnh đã kết tinh thành hình thái tổ chức, soi đường cho Giáo hội và tổ chức Gia Đình Phật Tử Việt Nam giữa những năm tháng nhiễu động. Mỗi hàng chữ, mỗi đường hướng được định hình nơi Hội Đồng Giáo Giới hôm nay đều thấp thoáng chiều sâu minh triết và từ tâm vô tận của Thầy – một vị Thầy đã chọn ở lại, dẫu có thể thong dong mà rời đi.
Chúng con – những kẻ hậu học đang đứng trước những ngã rẽ lịch sử của tổ chức, khi phong ba chưa dứt và thời cuộc chưa yên – xin cúi đầu đảnh lễ trước di sản vô hình mà Thầy đã trao truyền. Đó không chỉ là những bản văn, những lời huấn thị, mà là cả một hạt giống đạo vị đã được gieo trong mảnh đất tổ chức: nơi một ánh mắt có thể soi đường, một im lặng có thể khai thị, và một hơi thở có thể nhắc chúng con nhớ lại con đường trở về.
Chính vì cảm thấu điều đó, chúng con – từ chốn lặng thinh của hàng hậu học – tự thấy bổn phận phải nói lên, phải trình bày lại tâm ý ấy, dù vụng về, dù chưa xứng, và chưa trọn. Vì nếu không ai lên tiếng, thì những hạt mầm mà Thầy đã gieo có thể rơi vào mai một giữa đất đá vô tình. Mà nếu có thể, dù chỉ một phần nhỏ, chuyển tải được niềm thao thức của Thầy đến thế hệ hôm nay, thì đó cũng là cách chúng con được nối dài mạch sống Chánh pháp trong hình hài khiêm cung và trung tín của tổ chức Áo Lam.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Nam mô Giác Linh Cố Trưởng Lão Hòa Thượng Thích Tuệ Sỹ – bậc Thượng Sư từ dung và minh triết – chứng tri và gia bị cho tâm nguyện hậu học chúng con được kiên cố trên con đường phụng sự đạo pháp và dân tộc.
*
Tâm Lãnh Cho Người Con Phật Áo Lam
Trên Hành Trình Giữ Gìn Chánh Pháp
Thâm nhập Quy Chế Lược Yếu của Hội Đồng Giáo Phẩm Trung Ương GHPGVNTN
(như lời dẫn đường cho hàng Huynh trưởng Gia Đình Phật Tử Việt Nam trong kỷ nguyên đại biến chuyển)
Khi mọi thứ tưởng chừng như đã vỡ vụn trong những đoạn rẽ lịch sử, khi pháp âm từ khắp tùng lâm thâm u rơi vào thinh lặng, thì một tiếng chuông sâu từ tâm linh Việt vang lên giữa pháp giới u huyền: đó là tiếng nói của ý chí giáo hội, vang vọng qua Quy Chế Lược Yếu – bản văn thắp lại tim đèn truyền đăng trong thời đại đầy thử thách.
Không chỉ là một văn bản hành chánh, Quy Chế này là kết tinh từ một quá trình “gạn đục khơi trong”, chắt lọc giữa những đổ vỡ, nhiễu nhương, nhưng vẫn giữ trọn đạo tâm bất động. Từng điều khoản, từng chương mục trong đó là lời di giáo sống động của Cố Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ – bậc long tượng văn-hiến, người đã thừa mạng pháp từ chư Tổ và kiên tâm dựng lại dáng đứng Tăng-già giữa lòng đổ nát.
Bằng sự minh định pháp quy tối giản mà rốt ráo, Quy Chế này không cầu hình thức, không tạo thêm tầng nấc, mà là một cấu trúc đạo lý vận hành, khôi phục bản thể thanh tịnh hòa hiệp của Tăng-già, trong tình thế không còn Viện Hóa Đạo, không còn đủ nhân duyên kiến lập Đại hội Lưỡng Viện như trước.
Huynh trưởng Gia Đình Phật Tử – những người hộ pháp, truyền thừa và giáo dưỡng trong lòng Phật giáo dân tộc – cần đọc kỹ, thâm nhập từng tầng nghĩa của Quy Chế, như đang đi vào tạng tâm của một bậc Thầy đã sống trọn vẹn đời mình trong khổ nạn của quê hương và Phật giáo. Đây không phải là “bản lược yếu” theo nghĩa giản lược, mà là bản đại yếu: giữ cái chính yếu để đi xa, giữ cái căn bản để làm rường cột cho tương lai.
Trong đó, hình ảnh Tăng trưởng không phải là một chức danh, mà là pháp tướng của Tăng-già hiện tiền, là đại biểu của sự tồn tại chánh pháp giữa đời. Cấu trúc Văn phòng Viện Tăng Thống không chỉ để hành chánh, mà là trục đạo lý điều phối sinh hoạt GHPGVNTN một cách minh định, nghiêm túc, và hòa hiệp.
Là người hành hoạt trong tổ chức lấy Chánh pháp làm nền, Huynh trưởng GĐPT cần xem Quy Chế Lược Yếu như một kim chỉ nam, như một tiếng gõ cửa vào tâm khảm. Đừng chỉ đọc bằng con mắt pháp lý, mà hãy thấm qua đôi mắt của người con Phật đang đứng giữa ngã ba thời cuộc – nơi mà mọi niềm tin đang bị thử thách, nơi mà sứ mệnh hộ pháp không còn là khẩu hiệu mà là thực hành cam go.
Tâm huyết của bậc Thầy – Hòa thượng Tuệ Sỹ – là ở chỗ đó. Ngài không để lại di chúc quyền lực, không lập kỷ cương thống trị, mà lặng lẽ khơi lại nguồn pháp mạch để những ai còn tâm còn chí có thể lần theo mà bước.
Người Huynh trưởng GĐPT hôm nay, muốn xứng đáng với lý tưởng Bi – Trí – Dũng, cần đọc và sống cùng Quy Chế này như sống trong giáo pháp, như thắp lại ánh sáng cho con đường phía trước. Bởi vì trong từng dòng chữ này là một sự tin tưởng âm thầm mà Hòa thượng Tuệ Sỹ đã gửi vào hậu thế: chúng ta – những người trẻ, người phụng sự, người kế thừa – sẽ biết giữ lấy ánh lửa trong đêm dài lịch sử.
*
GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM THỐNG NHẤT
VIỆN TĂNG THỐNG
QUY CHẾ LƯỢC YẾU
Hội đồng Giáo phẩm Trung ương
& Văn phòng Viện Tăng thống
____________________
HIẾN CHƯƠNG
GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM THỐNG NHẤT
Bản tu chỉnh ngày 12 tháng 07 năm 1973
bởi Đại Hội GHPGVNTN kỳ khóa V
Lời Mở đầu
Công bố lý tưởng hòa bình của giáo lý Đức Phật, hai Tông phái Phật Giáo, Bắc Tông và Nam Tông tại Việt Nam thực hiện nguyện vọng thống nhất thực sự đã hoài bão từ lâu để phục vụ nhân loại và dân tộc: đó là lập trường thuần nhất của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất.
Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất không đặt sự tồn tại của mình nơi nguyên vị cá biệt mà đặt sự tồn tại trong sự tồn tại của nhân loại và dân tộc.
Quan niệm thống nhất Phật Giáo Việt Nam để thực hiện theo chủ trương điều hợp, nghĩa là giáo lý, giới luật và nếp sống của hai Tông phái cũng như của hai giới Tăng sĩ và Cư sĩ chẳng những được tôn trọng mà còn phải nỗ lực phát triển trong sự kết hợp có chỉ đạo. Chính đó là sắc thái đặc biệt của nền Phật Giáo thống nhất tại Việt Nam.
[…]
____________________
DUYÊN KHỞI
Y chỉ Quyết Định số 12/TT/VTT/QĐ, ban hành bởi Đức Đệ Ngũ Tăng Thống, về “Giải tán mọi nhân sự và chức vụ trong Ban Chỉ đạo Viện Hóa Đạo nhiệm kỳ 2018–2020…”, và “Trong thời gian chờ Viện Tăng Thống triệu tập Đại hội bất thường GHPGVNTN công cử nhân sự mới cho Viện Hóa Đạo, tạm ngưng mọi hoạt động của Viện Hóa Đạo cùng mọi nhân sự Ban Chỉ đạo…”
Phụng hành Thông bạch của Đức Đệ Ngũ Tăng Thống, ấn ký ngày 17 tháng 12 năm 2018, với tâm ý: “Tất cả chúng ta hãy xóa bỏ mọi dị biệt sai lầm trong quá khứ, cùng nhau ngồi lại mà đoàn kết xây dựng Giáo hội; y theo Hiến chương của Giáo hội mà tái cử nhân sự mới, chấn chỉnh giới luật, thanh lọc Tăng Ni, theo đúng mục đích cao cả của Giáo hội và lãnh đạo Giáo hội một cách hiệu quả hơn…”
Khâm thừa Quyết Định số 14/QĐ/TT/VTT, ban hành bởi Đức Đệ Ngũ Tăng Thống, ấn ký ngày 24 tháng 5 năm 2019, V/v ủy thác quyền điều hành Viện Tăng Thống:
Điều 1: Dù trong hoàn cảnh khó khăn đến tột cùng nhưng Giáo Hội phải duy trì mạng mạch Phật Pháp qua sự lãnh đạo của Viện Tăng Thống.
Điều 2: Thỉnh cử Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ thay Tôi (Trưởng lão Hòa thượng Thích Quảng Độ) đứng đầu vào vị trí của Viện Tăng Thống, bảo đảm tiếp tục sứ mệnh của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất trong tương lai. Tôi hoàn toàn tin tưởng và ủy thác trọng trách này cũng như trao toàn quyền cho Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ điều hành mọi hoạt động của Giáo Hội.
Điều 3: Bất cứ lúc nào, khi hội đủ điều kiện thuận duyên, Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ thay mặt Viện Tăng Thống triệu tập Đại hội bất thường để bầu cử nhân sự mới cho tất cả các chức vụ trong Viện Hóa Đạo Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất.
Điều 4: Kể từ ngày ban hành quyết định này, mọi hoạt động của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, đều do Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ đảm nhiệm và điều hành.
Căn cứ các điều khoản trong ba văn kiện dẫn thượng, sự truyền thừa của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất (GHPGVNTN) đứng như Pháp, như Luật trong dòng sinh mệnh của Đạo pháp và Dân tộc với chí nguyện: “Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất không đặt sự tồn tại của mình nơi nguyên vị cá biệt mà đặt sự tồn tại trong sự tồn tại của nhân loại và dân tộc.”
Với quyết định ủy thác “Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ, bất cứ lúc nào, khi hội đủ điều kiện thuận duyên, thay mặt Viện Tăng Thống triệu tập Đại hội bất thường để bầu cử nhân sự mới cho tất cả các chức vụ trong Viện Hóa Đạo…”, Quyết định ủy thác như thế nhằm định vị trí và vai trò chấp hành của Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ, nguyên Đệ nhị Phó Viện trưởng Viện Hóa Đạo, được suy cử từ Đại hội Nguyên Thiều 2003, giữ nhiệm vụ thường trực nội vụ, nghĩa là người đứng đầu nội trị.
Do đó, để hưởng ứng tinh thần và lập ngôn của sứ mệnh hoằng dương Giáo Hội, Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ đã tham vấn, tham nghị cùng với chư tôn đức nguyên thành viên Ban chỉ đạo Viện Hóa Đạo được suy cử từ Đại hội Nguyên Thiều 2003, y chỉ trên đó như là sở y như pháp, tiến hành vận động suy cử Hội Đồng Giáo Phẩm Trung Ương (HĐGPTU), thể hiện bản thể thanh tịnh và hòa hiệp của Tăng-già.
Hội Đồng Giáo Phẩm Trung Ương thừa tiếp sứ mệnh hoằng pháp lợi sinh của Lịch đại Tổ Sư.
Để phụng hành ý chỉ này, trong hoàn cảnh hiện tại, không thể áp dụng một cách viên mãn các điều khoản được quy định bởi Hiến Chương GHPGVNTN. Hội Đồng Giáo Phẩm Trung Ương, vào ngày 7 tháng Chạp, PL. 2566, đã cùng hòa hiệp vận tập tại Tổ đình Phật Ân, y cứ trên tinh thần và nguyên tắc chỉ đạo của Hiến Chương GHPGVNTN, đồng thanh nghị luận và nghị quyết lập Quy Chế Lược Yếu về HĐGPTU và Văn phòng Viện Tăng Thống, làm văn bản Pháp quy cho mọi sinh hoạt của Giáo Hội, hướng dẫn bốn chúng đệ tử học đạo và hành đạo giữa các cộng đồng thế tục mà không đi lạc ngoài Pháp và Luật được thiện thuyết bởi Thế Tôn, được lưu truyền trong Tam Tạng Thánh Giáo, được phiên dịch và giảng giải bởi các Thánh đệ tử trong nhiều phương vực, ngôn ngữ khác nhau.
*
CHƯƠNG MỘT
TĂNG TRƯỞNG
Hội Đồng Giáo Phẩm Trung ương
Chiếu Hiến Chương GHPGVNTN, Chương thứ tư, HỆ THỐNG TỔ CHỨC,
____________________
Điều 7: “Tại Trung ương, Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất gồm hai viện:
- Viện Tăng Thống;
- Viện Hóa Đạo.
Điều 8: Ngôi vị lãnh đạo tối cao của GHPGVNTN là Đức Tăng Thống và Phó Tăng Thống.
Điều 9: Trưởng Tăng và Phó Tăng Thống do Hội Đồng Giáo Phẩm Trung Ương suy tôn trong hàng Trưởng lão của Hội đồng…
____________________
Điều 1: Hội Đồng Giáo Phẩm Trung Ương là Pháp tòa lãnh đạo tối cao của GHPGVNTN hiện tại, cho đến khi hội đủ thuận duyên Đại hội bất thường được triệu tập và cơ cấu tổ chức Hội Đồng Lưỡng Viện được kiện toàn.
Điều 2: Trong điều kiện hiện tại, HĐGPTƯ chưa hội đủ nhân duyên để suy tôn Đức Tăng Thống và Phó Tăng Thống.
Phụng hành Di Giáo của Đức Thích Tôn trước khi nhập Niết-bàn, y cứ Pháp và Luật được thiện thuyết, Tăng-già hoà hiệp, thanh tịnh đồng suy cử một vị Trưởng lão trong HĐGPTƯ đảm lãm pháp tịch Tăng trưởng, nhằm thể hiện bản thể Tăng-già hòa hiệp, thanh tịnh, làm sở y cho bốn chúng đệ tử học Đạo và hành Đạo.
*
CHƯƠNG HAI
PHÁP TÒA
Điều 3: Phụng hành Pháp và Luật thiện thuyết, Hội Đồng Giáo Phẩm Trung ương thiết lập hai Pháp Tòa:
-
Pháp Tòa Hoằng Giáo, đứng đầu bởi một vị Thủ Tòa, phụ tá bởi một vị Phó Thủ Tòa, điều hành bởi một vị Diễn Tòa, được suy cử từ chư Trưởng lão trong hàng Giáo phẩm Trung ương, giáo giới bốn chúng đệ tử y nguyện lý khế lý và khế cơ tự thân tu tập Thánh Đạo, hoằng dương Chánh Pháp, vì sự tăng ích và an lạc của mọi loài chúng sanh.
-
Pháp Tòa Hoằng Giới, đứng đầu bởi một vị Thủ Tòa, phụ tá bởi một vị Phó Thủ Tòa, điều hành bởi một vị Diễn Tòa, được suy cử từ chư Trưởng lão trong hàng Giáo phẩm Trung ương, cử Giới Kinh Ba-la-đề-mộc-xoa tăng-già, hành pháp, pháp thọa quý y, thọ giới, úy giới, sám hối, trị pháp.
*
CHƯƠNG BA
VĂN PHÒNG VIỆN TĂNG THỐNG
Điều 4: Văn phòng Viện Tăng Thống chấp hành ý chỉ của HĐGPTƯ, được điều hành bởi một vị Chánh Thư Ký, được suy cử từ chư Trưởng lão trong hàng Giáo phẩm Trung ương.
Điều 5: Trong khi chờ đợi Đại hội bất thường để kiện toàn nhân sự Viện Hóa Đạo, Văn Phòng Viện Tăng Thống có trách nhiệm điều hành mọi hoạt động của Giáo hội. Thành phần Văn Phòng Viện Tăng Thống hiện hành gồm các Nhiếp Sự vụ, các Phòng, các Ban, điều hành bởi Nhiếp Sự Trưởng và Trưởng Phòng, Trưởng Ban với các nhiệm vụ:
1. Nhiếp Sự Vụ Tăng sự:
- Tổ chức các giới đàn truyền giới cho các chúng xuất gia;
- Tổ chức các khóa học giới cho các chúng xuất gia;
- Cung thỉnh Chư tôn giáo phẩm, thành lập Hội đồng Lâm thời Diệt tránh, tùy trường hợp khinh trọng, y chỉ 7 pháp Diệt tránh, thi hành các pháp thức trị phạt.
2. Nhiếp Sự Vụ Hoằng Pháp:
- Tổ chức các giảng tòa thuyết pháp, các khóa học giáo lý và hành trì cho chúng đệ tử tại gia;
- Tổ chức các khóa hội thảo Phật pháp; các khóa bồi dưỡng giảng sư;
- Tổ chức các ban nghiên cứu, phiên dịch, trước tác, xuất bản & phát hành sách báo phổ biến Phật pháp.
3. Nhiếp Sự Vụ Thanh niên:
- Giáo giới, bồi dưỡng trình độ Phật pháp cho các Huynh trưởng và Đoàn sinh Gia Đình Phật Tử Việt Nam (GĐPTVN);
- Nhiếp Sự trưởng đề trình Chánh Thư ký Viện Tăng Thống để chuẩn thuận các Văn kiện Pháp quy, Quyết định Nhân sự, Quyết định tấn phong cấp Dũng của GĐPTVN qua đề trình của Hội đồng Huynh trưởng Cấp Dũng;
- Nhiếp Sự trưởng trực tiếp chỉ đạo đường hướng tu học, hành hoạt của GĐPTVN theo đúng mục đích tôn chỉ được ấn định trong các văn kiện Pháp quy đã được phê chuẩn.
4. Nhiếp Sự Vụ Tại Gia Học Giới:
- Nhiếp trì và hộ niệm các tự viện tổ chức các lễ truyền thọ tam quy ngũ giới, bát quan trai giới cho các chúng tại gia;
- Tổ chức truyền thọ tại gia Bồ tát giới cho các chúng tại gia;
- Tổ chức các khóa học giới cho các chúng tại gia.
5. Nhiếp Sự Vụ Từ Thiện (Phước Nghiệp sự):
- Tổ chức cứu tế cấp thời;
- Tổ chức cứu tế nạn đói, dưỡng lão.
6. Phòng Hành Sự: Có nhiệm vụ chấp hành giáo sắc, ý chỉ của HĐGPTƯ và Chánh Thư ký Viện Tăng Thống, điều hành các sự vụ Văn phòng Viện Tăng Thống.
7. Ban Báo chí: Kết tập các nguồn thông tin trong và ngoài Phật giáo, liên hệ đến các hoạt động Pháp sự, Tăng sự của Giáo Hội, trình bạch lên HĐGPTƯ và Chánh Thư ký Viện Tăng Thống; phổ biến thông cáo báo chí của Văn phòng Viện Tăng Thống đến các mạng lưới truyền thông chính thống.
Các vụ trưởng: Tùy theo Pháp sự, Tăng sự cần thiết, Nhiếp Sự trưởng các Nhiếp Sự Vụ, Trưởng Phòng Hành Sự, Trưởng Ban Báo Chí đề trình Chánh Thư ký Viện Tăng Thống chuẩn y, bổ nhiệm các Vụ trưởng phụ trách điều hành các vụ.
*
CHƯƠNG BỐN
CÁC TỔ CHỨC TƯ TRỢ
Điều 6: Các Tổ chức độc lập ngoài Viện Tăng Thống và Viện Hóa Đạo được thành lập trong thời gian Trung Ương Giáo Hội bị phân rã và sau ngày Hội Đồng Giáo Phẩm Trung Ương hiện hành được suy cử, theo thỉnh nguyện của các Tổ chức này, và được Chánh Thư ký Viện Tăng Thống đệ trình HĐGPTƯ phê duyệt, chuẩn thuận là tổ chức như pháp, tư trợ, tán trợ, hộ trì các hoạt động Pháp sự và Tăng sự trong sự nghiệp hoằng pháp lợi sanh, kế thừa bản hoài truyền giáo, truyền luật của Lịch đại Tổ Sư.
*
CHƯƠNG KẾT
Bản Quy chế Lược yếu Hội Đồng Giáo Phẩm Trung Ương & Văn Phòng Viện Tăng Thống GHPGVNTN, gồm 4 chương, 6 điều, đã được toàn thể HĐGPTƯ văn tập tại Tổ đình Phật Ấn, ngày 7 tháng Chạp năm Nhâm dần, Phật lịch 2566 (29-12-2022), thảo luận và nhất tâm đồng thuận, chấp thuận làm văn bản Pháp quy cho cơ cấu tổ chức của HĐGPTƯ và Văn Phòng Viện Tăng Thống GHPGVNTN giám sát và điều hành mọi sinh hoạt Pháp sự và Tăng sự của Giáo hội.
*
Bản Quy chế Lược yếu Hội Đồng Giáo Phẩm Trung Ương & Văn Phòng Viện Tăng Thống GHPGVNTN có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ấn ký và ban hành, cho đến khi hội đủ thuận duyên Đại hội bất thường được triệu tập, và hệ thống tổ chức của Trung Ương Giáo Hội, gồm hai Viện: Viện Tăng Thống và Viện Hóa Đạo, được kiện toàn viên mãn.
Tổ Đình Phật Ấn,
Phật lịch 2566, ngày 7 tháng Chạp, năm Nhâm dần
(TL. 29-12-2022)
Thừa Ủy Nhiệm
Hội Đồng Giáo Phẩm Trung Ương
Chánh Thư ký, kiêm xử lý Thường vụ Viện Tăng Thống
Tì-kheo Thích Tuệ Sỹ
