Gen Z được gọi là “thế hệ ít tôn giáo nhất”, nhưng những gì liên quan đến thế hệ này vẫn đang được tìm hiểu và nghiên cứu. Nói một cách khác, câu chuyện của họ vẫn đang được viết. Kevin Singer từng đưa ra lý do tại sao một số Thế hệ Z bị thu hút bởi Phật giáo và những phát hiện trong một cuộc khảo sát về Tình trạng tôn giáo ở giới trẻ của Viện nghiên cứu Springtide.
Gen Z, hay những người sinh trong khoảng thời gian 1995-2010, được gọi là “thế hệ ít tôn giáo nhất”, “mù mờ về mặt tinh thần” và “những người tiên phong thử nghiệm thị hiếu tôn giáo”, thoải mái hơn với việc giải mã các nguyên tắc và giáo lý tôn giáo hơn là chấp nhận một cách chung chung. Tuy nhiên, bất chấp sự nhiệt tình của người Mỹ đối với các nhãn hiệu, khi nói đến tâm linh, câu chuyện của Gen Z vẫn đang được viết ra.
Như thường lệ, người ta biết nhiều hơn về cách thế hệ Christian Z đang điều hướng tâm linh so với các nhóm tôn giáo và phi tôn giáo khác ở Mỹ. May mắn thay, Viện Nghiên cứu Springtide đã khảo sát những người trẻ thuộc mọi nhóm tôn giáo lớn qua bản Báo cáo Tình trạng về Tôn giáo và Thanh niên 2020, bao gồm 182 Phật tử tự nhận mình ở độ tuổi từ 13 đến 25. Springtide hiện duy trì hồ sơ dữ liệu lớn nhất về Thế hệ Z người Mỹ và niềm tin tôn giáo của họ, với hơn 20.000 cuộc khảo sát và phỏng vấn được thực hiện trong vài năm qua.
Tình trạng Tôn giáo và Thanh niên đã khảo sát những người trẻ tuổi về niềm tin của họ từ nhiều góc độ khác nhau nhằm nắm bắt được càng nhiều câu chuyện càng tốt. Điều này bao gồm các câu hỏi thăm dò mức độ thường xuyên họ nghĩ về ý nghĩa và mục đích cuộc sống của mình, mức độ họ coi mình là tôn giáo hay tâm linh, mức độ tôn giáo định hình cuộc sống hàng ngày của họ và mức độ gắn kết của họ với các tổ chức và lãnh đạo tôn giáo.
Phật tử trẻ nói gì
Trong số tất cả các nhóm tôn giáo lớn được khảo sát cho nghiên cứu này (ví dụ: Cơ đốc giáo Tin lành/Công giáo, người Do Thái, người Hồi giáo, người theo đạo Hindu, người theo đạo Phật), những Phật tử trẻ có nhiều khả năng:
- Nói rằng họ “không bao giờ” hoặc “hiếm khi” nghĩ về ý nghĩa và mục đích cuộc sống của mình (30%)
- Nói rằng họ “không bao giờ” hoặc “hiếm khi” cảm thấy cuộc sống của mình có ý nghĩa và có mục đích (32%)
- Nói rằng họ “hơi sùng đạo” (47%) và “hơi tâm linh” (46%)
- Nói rằng họ là người vô thần (9%)
- Nói rằng họ tham dự các cuộc tụ họp tôn giáo mỗi năm một lần hoặc ít hơn (60%)
- Nói rằng họ đã bớt sùng đạo hơn trong 5 năm qua (28%)
Ngoài ra, những Phật tử trẻ ít có khả năng:
- Nói rằng họ là người có đạo (31%)
- Đồng ý rằng tôn giáo định hình cuộc sống hàng ngày của họ (55%)
- Đơn cử có một nhà lãnh đạo tôn giáo mà họ có thể tìm đến nếu cần (2%)
- Niềm tin tổ chức tôn giáo trên thang điểm tin cậy 1-10
Hiểu rõ những phát hiện
Để hiểu rõ hơn về Thế hệ Z bị Phật giáo thu hút, Giám đốc Điều hành Springtide, Tiến sĩ Josh Packard đã phỏng vấn ngài Sumi Kim, Điều phối viên về Đời sống Phật giáo tại Yale, và Harrison Blum, Giám đốc Đời sống Tôn giáo và Tâm linh tại Đại học Amherst, là một Phật tử.
Một chủ đề chính nảy sinh trong cuộc phỏng vấn là Phật giáo có xu hướng thu hút những người trẻ lớn lên không theo đạo, cũng như không xác định mình là người có đạo – nhưng họ có thể coi mình là người có tâm linh.
“Phổ biến hơn ở Gen Z so với các thế hệ trước là việc học sinh được nuôi dưỡng mà không có truyền thống đức tin. Trên thực tế, một số người không quen thuộc với những thuật ngữ như thuyết bất khả tri hay người vô thần. Tôn giáo hoàn toàn không có trong toàn cảnh cuộc sống của họ.” Ngài Sumi Kim giải thích và nói thêm, “Họ có quan niệm rằng triết học Phật giáo nói riêng và thực hành thiền định từ truyền thống Phật giáo mang lại một cách sống tâm linh, nhưng không mang tính tôn giáo.”
Blum đã quan sát Phật giáo phù hợp với mong muốn khám phá tâm linh ngoài các tổ chức và cấu trúc chính thức của Thế hệ Z, so sánh sức hấp dẫn của họ đối với Phật giáo với tình yêu của họ đối với công nghệ. “Không phải để hạ thấp tầm quan trọng của các vị thầy Phật giáo, nhưng tôi cảm nhận những người trẻ thấy được lời mời gọi thực hành Phật giáo thông qua việc trải nghiệm của chính họ là phòng thí nghiệm, nơi tất cả chúng ta có thể là người sử dụng và người thử nghiệm trên con đường tâm linh của mình, dù có phần nào không qua trung gian hay không được điều chỉnh quá mức bởi các cấu trúc,” Blum giải thích.
Theo Blum, người lớn lên là người Do Thái và có lễ Bar Mitzvah theo truyền thống Cải cách, những người trẻ tuổi không nhất thiết phải nản lòng vì nhiều tông hệ phái Phật giáo không tán thành sự tồn tại của một quyền lực cao hơn. “Về mặt tinh thần, tôi là một cầu thủ tự do ở trường đại học. Tôi có thể đơn giản hóa cái mác của mình là người theo thuyết bất khả tri cũng như người Do Thái cải cách. Đối với tôi, Phật giáo cực kỳ hấp dẫn ở chỗ niềm tin vào Đấng Chí Tôn không phải là người gác cổng cho việc tham gia. Tôi thấy xu hướng tương tự ở học sinh,” Blum giải thích.
Ngài Sumi Kim đồng ý rằng trong những năm kinh nghiệm làm tuyên úy tại Yale, đã nhận ra, “Nhiều người ở độ tuổi hai mươi vẫn là những tác nhân tự do về mặt tinh thần, cùng nhau tìm tòi những thứ khác nhau từ khía cạnh sức khỏe, thế giới thế tục, từ quá khứ của họ nếu họ đi nhà thờ và hơn thế nữa.” Phật giáo chào đón những “tác nhân tự do” tinh thần với vòng tay rộng mở, mặc dù những người trẻ tuổi này có thể không bao giờ được coi là Phật tử. “Rất ít người ‘trở thành Phật tử’ hoặc nói rằng họ ‘là Phật tử’. Điều đó một phần xuất phát từ truyền thống – Phật giáo nói chung không có quá trình chuyển đổi mạnh mẽ. Thông thường, một cách chung chung, họ có thể nói, ‘Tôi thực hành con đường Phật giáo, tôi thực hành thiền định và nghiên cứu triết lý Phật giáo.’”
Blum đã nhận thấy một mô hình tương tự: Những người trẻ tuổi có nhiều khả năng thu thập những gì họ có thể thu thập được từ triết lý và thực hành Phật giáo hơn là cam kết chính thức “trở thành một Phật tử”. Ông kể câu chuyện về một nhóm sinh viên tụ tập hàng tuần để cùng nhau thiền định và khám phá giáo lý Phật giáo. Blum nhận xét: “Tôi không biết liệu có thể nói rằng họ tụ tập vì họ thực sự muốn hiểu giáo lý Phật giáo hay không”. Blum nói: “Tôi nghĩ đó là vì họ muốn hiểu và cảm thấy thoải mái hơn với trải nghiệm con người của mình – và đó là lời dạy của Phật giáo”.
Tuy nhiên, khi nói chuyện với những sinh viên theo đạo Phật, Blum không ngại dùng từ tôn giáo. “Tôi sẽ nói với những người nói với tôi, ‘Ồ, Phật giáo không thực sự là một tôn giáo’, tôi cố gắng nói, ‘Nó có thể không đúng với bạn, nhưng nó dành cho hàng nghìn, hàng nghìn người trong hàng nghìn năm qua’, Blum giải thích và nói thêm, “Tôi cố gắng bối cảnh hóa rằng có rất nhiều hình thái Phật giáo. Tuy nhiên, chúng ta là một phần trong việc xây dựng Phật giáo phương Tây. Tôi nhắc nhở những người trẻ rằng Phật giáo mà họ quan tâm không phải là Phật giáo duy nhất, mà là Phật giáo mà họ quan tâm đang thực sự giúp hình thành, bởi vì các thế hệ kể từ bây giờ, những gì chúng ta làm với Phật giáo ngày nay sẽ tác động đến ý nghĩa của nó đối với Phật giáo trong nước Mỹ trong tương lai.”
Phật tử trẻ phản ánh tổng thể thế hệ Z
Các yếu tố dữ liệu cho chúng ta biết một số điều nhưng chúng không thể cho chúng ta biết toàn bộ câu chuyện. Mặc dù tỷ lệ phần trăm thô có thể được giải thích rằng phần lớn Phật tử trẻ hoàn toàn không theo tôn giáo và không quan tâm đến ý nghĩa và mục đích cuộc sống của họ, nhưng Kim và Blum giúp chúng ta thấy rằng những Phật tử trẻ có thể thách thức sự phân loại dễ dàng. Họ có thể có nền tảng phi tôn giáo, hoặc họ có thể phân loại mối quan tâm của họ đối với Phật giáo là tâm linh chứ không phải tôn giáo. Họ có thể không đánh dấu vào tất cả các ô để được coi là “tôn giáo”, chẳng hạn như niềm tin vào một quyền lực cao hơn hoặc thường xuyên tham gia một cộng đồng tôn giáo chính thức. Tuy nhiên, họ cũng có nhiều khả năng nói rằng ít nhất họ “có chút tôn giáo”.
Theo nhiều cách, các Phật tử trẻ phản ánh vị trí của nhiều Gen Z. Trong số tất cả những người nói rằng họ gắn bó với một truyền thống tôn giáo chính thức, hơn một nửa (52%) đánh giá mức độ tin cậy của họ đối với các tổ chức tôn giáo ở mức 5 hoặc thấp hơn trên thang điểm 10, và 65% những người trên 18 tuổi nói rằng họ theo học các khóa tu tôn giáo mỗi tháng một lần hoặc ít hơn. Chỉ 8% trong số tất cả những người trả lời trong nghiên cứu nói rằng có một nhà lãnh đạo tôn giáo mà họ có thể hướng tới, và chỉ 22% trong số tất cả những người trả lời trong nghiên cứu nói rằng họ không nghi ngờ gì về sự tồn tại của một uy quyền cao hơn.
Phá vỡ các chuẩn mực và phạm trù quen thuộc dường như là xu hướng của Thế hệ Z, những người dường như có ý định xây dựng các thể chế và truyền thống mới hơn là duy trì những thể chế và truyền thống cũ. Điều này nghe có vẻ hết sức gần gũi với cách Phật giáo khởi đầu. Đối với những người đang quan tâm đến Thế hệ Z, điều quan trọng là khi sát cánh cùng họ, chúng ta cần tránh những nhãn mác, khẩu hiệu sáo rỗng và áp đặt một không gian hay khuôn mẫu cho câu chuyện mà họ muốn chính mình được thể hiện.
______________________