Giữa bao thăng trầm của dòng lịch sử Phật giáo Việt Nam hiện đại, Gia Đình Phật Tử vẫn hiện hữu như một mạch nguồn thanh lương, âm thầm nuôi dưỡng tâm hồn thanh thiếu đồng niên bằng ánh sáng của Chánh Pháp. Và trong hành trình bền bỉ đó, vai trò của Vụ Gia Đình Phật Tử trong Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất không mang tính tổ chức đơn thuần, mà là biểu tượng của một lời thệ nguyện nối dài tâm nguyện hộ Pháp, hộ Đạo và hộ Tăng giữa lòng thế cuộc biến thiên.
Vụ GĐPT – không phải là một đơn vị hành chính khô khan trong cơ cấu tổ chức của Giáo Hội, mà là một cơ thể sống, một nơi hội tụ lý tưởng hành trì, giáo dục và kế thừa. Đó là chiếc cầu nối giữa giáo lý và đời sống, giữa tinh thần Bồ Tát đạo và thực tại xã hội, giữa thế hệ trưởng thành và thế hệ đang lớn lên trong ánh mắt của Phật pháp.
Chính trong ý nghĩa đó, Huynh Trưởng Nguyên Tín Nguyễn Châu (1924-2023) – nguyên Vụ Trưởng Vụ GĐPT thuộc GHPGVNTN – không những là người phát nguyện đảm nhận một trách nhiệm, mà còn là người sống trọn với sứ mệnh. Với phong cách đĩnh đạc, ngôn từ trang trọng nhưng chan chứa tình Lam, với trái tim kiên định mà bao dung, Anh đã gánh lấy vai trò gìn giữ mạch nguồn truyền thống của tổ chức GĐPT trong lòng Giáo Hội – như người gác cửa một dòng chảy văn hóa và tâm linh giữa thời khăn khó.
Trong thời kỳ biến động hậu 1975, khi nhiều cơ chế tổ chức bị phân rã và lý tưởng dễ bị lãng quên trong khói bụi ly hương, thì chính sự hiện diện kiên định và nghiêm cẩn của Huynh trưởng Nguyên Tín đã giữ cho tổ chức GĐPT vẫn đứng vững như một cội tùng bất động giữa gió lốc thời đại. Anh gồng gánh âm thầm nhưng là tiếng vọng của đạo lý, là gương mẫu trong hành trì và là biểu tượng cho một thế hệ Huynh trưởng dấn thân với tất cả lòng thành.
Anh hiểu rằng, nếu GĐPT không được gìn giữ trong sự thâm nhập giáo lý, không được bảo vệ bởi cơ chế Giáo Hội chân truyền, thì tổ chức sẽ dần biến thể thành một phong trào thế gian, mất đi chất liệu giác ngộ, mất đi hơi thở đạo vị. Chính vì vậy, trong suốt thời gian đảm nhiệm Vụ Trưởng GĐPT, anh Nguyễn Châu đã luôn đặt nặng việc duy trì mối tương duyên mật thiết giữa GĐPT và Giáo Hội – không chỉ bằng quy chế, mà bằng tinh thần sống đạo.
Vụ GĐPT dưới sự đứng mũi chịu sào của Anh không phải là nơi đưa ra mệnh lệnh mà là nơi khơi sáng, là một nhịp cầu để kết nối. Là nhịp cầu để GĐPT không rời xa cội nguồn Phật học uyên thâm mà Giáo Hội đại diện. Là thành trì giữ gìn đường lối sinh hoạt giáo dục của tổ chức trong ánh sáng Chánh pháp và tinh thần Bồ Tát đạo. Và quan trọng hơn cả, là nơi giữ gìn truyền thống Gia Đình Phật Tử như một phương tiện giáo dục thanh thiếu nhi đặc thù trong lòng Phật giáo Việt Nam.
Có thể nói rằng, chính nhờ những người như anh Nguyễn Châu mà ngày nay, GĐPT vẫn còn mang trong mình những dấu ấn nguyên thủy. Anh là hiện thân của nguyên tắc “phục vụ trong vô ngã”, một vị Huynh trưởng đã biết buông bỏ cái tôi để nâng đỡ tổ chức, đã biết im lặng để vững vàng dựng nên âm vang của đạo tình.
Khi nhìn lại chặng đường hình thành và phát triển của GĐPT, có thể nói rằng nếu không có những người giữ gìn mạng mạch như Huynh trưởng Nguyên Tín Nguyễn Châu, thì đã có lúc Gia Đình Phật Tử – trong những giai đoạn khó khăn nhất – có thể đã bị lãng quên như một phần phụ lục trong lịch sử Giáo Hội. Nhưng ngược lại, dưới sự dẫn dắt đúng hướng, GĐPT được tồn tại mà còn trưởng thành, thâm nhập sâu hơn vào công cuộc hoằng dương Chánh pháp và đào luyện nhân sự kế thừa.
Vụ GĐPT không bao giờ là một cơ quan hành chính độc lập. Đây chính là nhịp đập chung của một con tim mang lý tưởng phụng sự Đạo pháp và Dân tộc. Và trong nhịp đập ấy, tiếng nói, hành động, và hình bóng của Huynh trưởng Nguyễn Châu và những thế hệ đi trước vẫn còn vang vọng – như một đóa sen không lời nhưng tỏa ngát trong lòng những ai từng bước vào Nhà Lam bằng tâm niệm thanh tịnh.
Sự đóng góp của Anh không nằm ở số lượng văn thư, nghị quyết, hay đề án; nó nằm trong tâm thế giữ đạo, tâm tình truyền thừa và tâm nguyện không mỏi mệt vì một Gia Đình Phật Tử mãi mãi sống cùng hơi thở của Giáo Hội, sống cùng nhịp tim của dân tộc, sống cùng sự thăng trầm của quê hương và kiếp nhân sinh.
Ngày nay, khi nhắc đến sứ mệnh của GĐPT trong lòng Giáo Hội, chúng ta không thể không gọi tên anh. Không phải như một biểu tượng, càng không phải để vinh danh cá nhân, mà là để nhắc nhở thế hệ hôm nay rằng: mạng mạch Nhà Lam là một sợi chỉ mỏng manh nhưng thiêng liêng, cần được nối bằng tâm hồn của những người có đủ tín – hạnh – nguyện – lực. Và chính những người như Huynh trưởng Nguyên Tín Nguyễn Châu là minh chứng rõ ràng nhất cho một đời sống Lam viên gắn liền với chí nguyện hộ trì Tam Bảo và kiến lập Tăng già trong tâm hồn tuổi trẻ.
Phật lịch 2569 – Watauga 08.05.2025
Quảng Dũng Hồ Chí Cường